-Verzet! Swastika onder vuur – Red. Perry Pierik

Verzet!- PierikVerzet!
Swastika onder vuur
Facetten van de weerstand tegen Hitlers “Festung Europa”

Redactie: Perry Pierik
Boekvorm: paperback, veel zwart-wit foto’s
Pagina’s: 212

Uitgever: Aspekt
Uitgebracht: mei 2013
ISBN: 978.94.6153.333.3

Blitzkrieg

 

Blitzkrieg
De 1ste Panzer Division 1939-1941
Auteur: Vincent Dumas
Boekvorm: paperback, rijkelijk geïllustreerd
Pagina’s: 108
Uitgever: Aspekt
Uitgebracht:  mei 2013
ISBN: 978.94.6153.283.1 


Bespreking: Tijdens de oorlogsjaren werd er op diverse manieren verzet gepleegd. Van dienstweigering tot sabotageacties. Maar hoe klein of hoe groot ook, iedere daad van verzet was een poging tot rebellie tegen de gevestigde orde. In ’40-’45 was het verzet gericht tegen het totalitaire bewind van de Nazi’s, zoals het boekje “Verzet! Swastika onder vuur.” ten dele laat zien. “Verzet!” is onlangs uitgekomen bij Aspekt en de redactie is in handen van historicus Perry Pierik, die ook de verantwoording heeft voor twee bijdragen.

In “Verzet!”zijn 5 opmerkelijke items bijeengebracht, die over het algemeen weinig bekend zijn bij het grote publiek. Twee bijdragen handelen over de strijd van de Partizanen. In het eerste verhaal draait het om de strijd tegen de Duitse spoorlijnen in Rusland. De spoorlijnen werden aangelegd met het oog op verplaatsen van de manschappen en de aanvoer van materieel aan het Oostfront. Maar behalve dat de spoorlijnen niet helemaal goed op elkaar aansloten, kampten de Duitse bezetter ook nog eens met het verzet van de partizanen. Met behulp van een anti-tankgeweer schakelden ze menig locomotief uit. De partizanen beschikten echter over te weinig wapens en voedsel om nog effectiever te kunnen zijn in hun strijd dan ze al waren. Voor de andere bijdrage wordt de lezer meegevoerd naar het Joegoslavië van Tito. Ook in de jaren ’40-’45 ging het er al moeizaam aan toe in Bosnië- Herezgovina. Oprichting van de divisie “Handschar” door de SS moest ertoe leiden dat de partizanen onder leiding van Tito bestreden konden worden. De divisie bestond allereerst uit moslimvrijwilligers, maar werden later aangevuld met niet-moslims, wat conflicten gaf. Duizenden soldaten deserteerden uit de divisie tot groot ongenoegen van Heinrich Himmler, die daarmee zijn droom voor moslimleger in rook zag opgaan.

De andere bijdragen zijn van René Marres, Emerson Vermaat en Martin Ros. Het artikel van Marres gaat over de omstreden verzetsman Friedrich Weinreb. Na de oorlog was de discussie gaande of Weinreb nu wel of niet met de vijand gecollaboreerd had. Vast staat dat Weinreb Joden heeft geholpen met onderduik en valse papieren. Voor verraad is nog steeds geen onomstotelijk bewijs geleverd, aldus Marres in zijn artikel. Emerson Vermaat besteedt aandacht aan enkele verzetsdaden, die in kamp Auschwitz gepleegd zijn, maar die nauwelijks verteld worden. Zo is er het verhaal van een Joodse vrouw slaags geraakt met Oberscharführer Fost en wist danseres Franceska Mann het wapen van een kampbewaker te bemachtigen, waarmee ze schoot op haar tegenstander. Ze hebben het niet overleefd, maar hun verhalen geven wel aan dat niet alle Joden vrijwillig hun noodlot ondergingen. Ook was er een Joodse verzetsgroep actief in het kamp en zo nu en dan slaagden Poolse en Joodse gevangenen erin uit het kamp te ontsnappen. In het artikel van Ros staat het Franse verzet in Oradour-sur-Glane centraal en meer nog de represailles, die de Duitse SS uitvoerden. Onder hen bevonden zich 150 Elzassers, die volhielden gedwongen te zijn om bij de SS dienst te nemen. Een ware moordpartij vond plaats in Oradour, waarvan nog altijd sporen van dit drama zichtbaar zijn.

“Verzet!’is na “Blitzkrieg” het tweede boekje dat met dezelfde layout verschijnt in wat lijkt een serie te gaan worden. In “Blitzkrieg”behandelt auteur Vincent Dumas de eerste Pantzer Division in de jaren 1939 tot en met 1941. Waar “Blitzkrieg” op sommige punten nog te veel aan de oppervlakte blijft, omdat de materie voor de auteur kennelijk bekend materiaal is, zit “Verzet!” aanmerkelijk beter in elkaar.

Eerlijkheid gebiedt te zeggen dat de onderwerpen niet nieuw zijn voor insiders. De beschreven onderwerpen zijn van oorsprong een onderdeel van meer omvangrijke boeken. De verhalen over het Joodse verzet zijn bijvoorbeeld ook terug te vinden in het laatste boek van Vermaat “Auschwitz”, kwam “Weinreb”uitvoeriger aan de orde in een eerder boek van René Marres en is het verhaal over Oradour afkomstig uit het “Eerste bulletin van de Tweede Wereldoorlog”. Dat de betreffende fragmenten nu als zelfstandige artikelen bijeengebracht zijn onder één noemer, namelijk het verzet, maakt deze uitgave, – net als “Blitzkrieg”overigens-, in het bijzonder geschikt voor educatieve doeleinden en als inleidingen voor werkstukken. Vooral omdat beide boekjes rijkelijk voorzien zijn van fotomateriaal en bovendien beschikken over een literatuurlijst, zodat verdere verdieping in een bepaald onderwerp mogelijk is.

Beoordeling: X X X Goed