-De lijst van meneer Rosenblum- Natasha Solomons

De lijst van meneer Rosenblum

 Auteur: Natasha Solomons
Boekvorm: paperback met flappen, maar ook als e-book
Pagina’s : 352
Uitgever: Orlando
Uitgebracht: juli 2010
ISBN: 978.90.229.5972.5

 

 

 

Bespreking: Toen Jacob Rosenblum in augustus 1937 van boord ging in Harwich, kreeg hij een folder in zijn handen gedrukt van het Duits-Joodse Steuncomité: “Voor Uw verblijf in Engeland, Handige informatie en nuttige Adviezen voor alle refugie’s”. Op dat moment besloot Rosenblum om een echte Engelsman te worden en die folder werd voortaan zijn leidraad voor zijn nieuwe leven. Deze gebeurtenis werd het uitgangspunt voor de debuutroman “De lijst van meneer Rosenblum”, van de schrijfster Natasha Solomons.

Het verhaal is in wezen eenvoudig. Vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in 1937 werden Jacob en Sadie Rosenblum geëvacueerd uit Berlijn, hun nieuwe vaderland werd Engeland. Direct bij aankomst werd hen meteen een lijst in de handen gedrukt met regels, waaraan nieuwe emigranten moesten voldoen om in Engeland een nieuw bestaan te kunnen opbouwen. Jacob nam de lijst dankbaar aan, hij wilde zijn uiterste best doen om aansluiting te vinden en daarvoor moest hij twee dingen niet benadrukken. Ten eerste dat hij Duitser was, ten tweede dat hij Joods was. Rosenblum kwam hieraan graag tegemoet. Hij nam zich voor om nog Engelser worden dan de Engelsen zelf en terstond veranderde hij zijn voornaam in Jack. Zijn vrouw Sadie was precies het tegenovergestelde. Zij voelde zich verre van gelukkig in haar nieuwe “vaderland”, veel liever had ze in haar eigen Duitsland willen blijven. Gebukt onder enorm veel heimwee, irriteerde ze zich alleen maar aan het uitsloverijen van haar man.

Ondertussen probeerde Jack een nieuw bestaan op te bouwen. Na eerst gehandeld te hebben in vloerkleden, was hij een tapijtfabriek begonnen. Een succesvolle keuze naar zou blijken. Maar in zijn beleving was Rosenblum pas geslaagd als echte Engelsman als hij ook lid mocht zijn van de golfclub. Echter, geen één club nam hem aan vanwege zijn Joods zijn. Rosenblum bedacht daarom iets anders. Hij kocht een bouwvallig huis met land erom heen in Dorset en begon eigenhandig met de aanleg van een golfbaan. Langzaam maar zeker lukte het hem om zijn doel –geaccepteerd te worden in de Engelse gemeenschap- te bereiken. Door een wonderbaarlijke gebeurtenis slaagde ook Sadie erin om te wennen aan haar nieuwe leefomstandigheden.

Natasha Solomons is van oorsprong schrijfster van korte verhalen en dat is goed merkbaar in dit debuut “De lijst van meneer Rosenblum”. De lengte van deze roman speelt de schrijfster toch enigszins parten. Hoewel het boek niet ontbreekt aan humor en ontroerende momenten, bereikt de lezer op een bepaald moment een fase, waarin de sprankeling ontbreekt, die de lezer uitnodigt om verder te willen lezen. De schrijfster is duidelijk op zoek naar de balans tussen de vertelling en de psychologische aspecten van haar verhaal. Dat komt ook inhoudelijk tot uitdrukking. Het boek bevat een duidelijke dualiteit, waarvan de lezer zich afvraagt welke verhaallijn nu het belangrijkste is. Enerzijds is daar het thema van het Joods zijn in oorlogstijd, gebaseerd op de persoonlijke ervaringen in de familie van de schrijfster. Het waren haar grootouders, die in de jaren dertig de oversteek naar Engeland maakten om daar een nieuw leven te beginnen. Voor de hoofdpersoon Rosenblum stond dan ook de grootvader van Solomons model. Maar ondanks deze ervaringen, wordt deze verhaallijn niet nader uitgewerkt. Hoe de invloed, die de Jodenvervolging in hun oude vaderland op hen had, thans door werkt in hun nieuwe bestaan, wordt door de auteur ter zijde gelaten en dat is jammer. Juist omdat het verhaal simpel is, verwacht de lezer op andere punten meer diepgang.

Anderzijds vormt de andere verhaallijn het eigenlijke leitmotiv en dat is het thema van de integratie. Daardoor wordt het boek ineens heel actueel. Deze brug van het verleden met het heden te slaan zonder het heden te benoemen is bijzonder knap gedaan. De moeilijke strijd tot aanpassing en de spanningen, die dat te weeg brengt in een relatie, het leren van de taal en de gebruiken zijn immers allemaal zaken, waarmee iedere immigrant in welke eeuw dan ook mee te maken kreeg of krijgt.

Dat de kracht van Solomons wel onbetwistbaar bij het korte verhaal ligt, is terug te vinden in het laatste gedeelte van het boek, het hoogtepunt in het verhaal, wanneer het huisje van de Rosenblums ten prooi valt aan zware storm. Uit alle macht probeerde Sadie zich vast te klampen aan haar allerlaatste verbinding met het verleden. De intentie, waarmee Solomons deze passage beschrijft, is briljant, omdat het een diepe intentie van ontroerende menselijke emotie bevat.

Ondanks het gemis aan evenwicht is “De lijst van meneer Rosenblum” een sympathiek geschreven boek, de lezer draagt onmiddellijk het echtpaar Rosenblum een warm hart toe ondanks hun onderlinge strijd. De roman is met enkele verrassende facetten zeker geen slecht debuut voor een aankomend romanschrijfster.

Beoordeling: X X X Goed.