-Women Heroes of World War II – Kathryn J.Atwood

Nederlandse recensie. (For the English review, click here )

Women Heroes of World War II
26 stories of espionage, sabotage, Resistance and rescue

Auteur: Kathryn J.Atwood
Boekvorm: paperback
Pagina’s: 272
Uitgever: Chicago Review Press
Uitgebracht: april 2011
ISBN: 9781556529610


Bespreking: De kracht van het Nazi regime was in de kern gebaseerd op angst en wantrouwen bij de bevolking. Maar niet iedereen liet bij zichzelf de angst overheersen, een aantal mensen in de bezette gebieden hadden de moed om zich te keren zich tegen de Nazi’s, hetzij individueel, hetzij in groepsverband. Ze deden dit op verschillende manieren door drukken van illegale bladen, door hulp aan Joden, sabotage of het doorgeven van informatie aan de geallieerden. Werk dat zeker niet ongevaarlijk was, daar was lef voor nodig, al vonden de meeste verzetsstrijders zichzelf niet stoer. Immers, wanneer de Nazi’s hen te pakken kregen, betekende dat meestal de doodstraf, omdat ze beschouwd werden als staatsvijanden. De verzetsstrijders beschouwden het echter toch als hun plicht om hun medemens te helpen en hun vaderland te verlossen van de Nazidictatuur, ook al betekende dit grote risico’s nemen. Desondanks waren er ook veel vrouwen, die zich verdienstelijk maakten binnen het verzet. Kathryn J. Atwood heeft 26 van deze moedige vrouwen afkomstig uit 8 verschillende landen -België, Denemarken, Duitsland, Engeland, Frankrijk, Nederland en zelfs de Verenigde Staten- geportretteerd in haar Engelstalige boek “Women Heroes of World War II” onlangs uitgebracht door de Chicago Review Press.

Kathryn Atwood is een dochter van een Amerikaanse Tweede Wereldoorlogveteraan en zo kreeg ze interesse in de oorlog. Ze raakte gefascineerd door het verzet dat in heel Europa werd gepleegd en ze vroeg zich af waarom de mensen in die tijd zulke enorme risico’s durfden te nemen, wetend dat ze hun leven op het spel zetten? Vanuit die fascinatie schreef Atwood al eerder artikelen over Sophie Scholl, de studente, die samen met haar broer de verzetsgroep Die Weisse Rose leidde en over Marlène Dietrich. Nu is er dan dit boek verschenen, waarin behalve Sophie Scholl en Marlène Dietrich nog eens 24 andere vrouwen nader belicht worden over hun verzetsactiviteiten. Aan bod komen bekende en onbekende vrouwen. Sommigen van hen zijn na de oorlog door hun verzetswerk alsnog bij een breder bekend geworden, zoals ‘het meisje met het rode haar’ Hannie Schaft. Maar of ze nu bekend waren of niet, hun inzet voor het verzet was er niet minder om. In een makkelijke toegankelijke stijl schetst Atwood van iedere vrouw een persoonlijk beeld en de portretten zijn stuk voor stuk aangrijpende verhalen geworden. Meteen blijkt al dat ondanks dezelfde doelstelling, hun achtergronden verschillend waren van elkaar en met deze vrouwen als voorbeeld geeft Atwood een mooie indrukwekkende verscheidenheid weer van de diversiteit, die er in het algemeen gold onder de verzetsvrouwen. In de bondige biografieën in “Women Heroes of World War II” gaat het onder meer om studentes, een gravin, een schrijfster, een eigenaresse van een beautysalon, zangeressen, een echtgenote van een pastoor en een lerares. Ook hun leeftijden verschilden aanzienlijk, sommigen waren nog kinderen met een heel leven voor zich, anderen waren jonge vrouwen in de bloei van hun leven, toch schuwden geen van deze vrouwen het gevaar. Zo wisten de Poolse Zofia Kossak en Wanda Krahelska-Filipowicz de vele groepen binnen het Poolse verzet samen te brengen tot één groep genaamd Zegota. Het werd de grootste organisatie in bezet Europa en hield zich alleen bezig met hulp aan Joden. De studentes waren veelal koeriersters, zoals Hannie Schaft. Later pleegde zij echter ook liquidaties. Sommigen van hen waren spionnen. In Engeland bijvoorbeeld won Noor Inayat Khan net als gravin Maria von Maltzan in Duitsland informatie in bij de Nazitop, die zij vervolgens doorspeelden aan de geallieerden. In Frankrijk werd gevraagd aan Marie- Madeleine Fourcade om een ondergronds netwerk op te zetten met agenten, die informatie zouden verzamelen over de Duitse troepenbewegingen. Er werd niet alleen hulp geboden aan Joden, zoals de Belgische Andrée de Jongh bewees. Zij was één van de oprichters van de Komeetlijn, één van de twee ontsnappingslijnen voor Engelse en Amerikaanse militairen.

Uit deze voorbeelden blijkt dat de vrouwen moeilijke taken niet uit de weg gingen, omdat hun gevoel voor rechtvaardigheid en naastenliefde sterker was dan hun angst en in het begin leek hun vrouwelijkheid ook in hun voordeel te werken. De Duitse bezetter verwachtte eenvoudig niet dat vrouwen tegen gevaarlijke situaties opgewassen waren, maar al snel moesten de Nazi’s hun mening herzien en dwongen de vrouwen zelfs respect af door hun heldhaftige inzet, al werd de vervolging op de antifascisten er niet minder om. Ook binnen de verzetskringen groeide het respect voor de vrouwelijke leden, want ook bleek dat vrouwen doorgaans makkelijker informatie los kregen dan de mannelijke strijders en daardoor werd hun aandeel binnen het verzet steeds belangrijker. In “Women Heroes of World War II” heeft Kathryn Atwood de moedige verzetsdaden van de 26 vrouwen uit de schemer der vergetelheid gehaald en daarmee is dit boek een mooi en eerbiedwaardig monument geworden voor deze 26 vrouwen en tegelijk ook voor al die andere vrouwen, die zich in tijden van oorlog hebben ingezet voor hun medemensen.

Het boek heeft een goede opbouw. Naast een algemene inleiding over de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog is er ook bij ieder land dat de auteur bespreekt een korte inleiding, toegespitst op de gebeurtenissen in dat land. Ook is ieder portret voorzien van een korte doorverwijzing naar meer literatuur in boeken of op het internet. “Women Heroes of World War II” is een boeiend en informatief boek vooral voor de jongere generatie om op een vlotte wijze inzicht te krijgen in het leven van bijzondere vrouwen in een bijzondere tijd.

Beoordeling: X X X X X Uitstekend

Advertenties