-Succes- Lion Feuchtwanger

Succes

Auteur: Lion Feuchtwanger
Boekvorm: paperback
Pagina’s: 640
Uitgever: Wereldbibliotheek
Uitgebracht: augustus 2012
ISBN:
978.90.2842.438.8

 

 

Bespreking: Lion Feuchtwanger ( 1884 -1958) was een Duits Joods schrijver en theatercriticus, die na lezingen te hebben gegeven in Amerika, niet meer kon terugkeren naar zijn eigen land wegens het toenmalige Nazibewind. Feuchtwanger wordt gerekend tot de bekendste Duitse schrijvers van de 20e eeuw. Vooral door zijn boek“Jud Süss” dat verscheen in 1925 zou hij grote bekendheid vergaren, omdat deze roman later werd verfilmd in opdracht van Joseph Goebbels voor zijn anti-Joodse propaganda. In 1930 verscheen van de hand van Feuchtwanger “Erfolg”. Ook in Nederland werd deze roman uitgebracht onder de titel “Succes”. Tegenwoordig is de belangstelling voor Lion Feuchtwanger weer groeiende en recentelijk is dit werk dan ook opnieuw verschenen. Ditmaal bij uitgeverij de Wereldbibliotheek, maar nog wel in de vertaling van Anthonie Donkers.

“Succes” speelt zich voornamelijk af in München en deels ook Berlijn, begin jaren twintig. Het lijvige boek lijkt in eerste instantie te gaan over museumdirecteur Martin Krüger, die aangeklaagd wordt wegens het tentoonstellen van twee schilderijen: een naakte vrouw en Josef en zijn broeders. Uiteindelijk wordt hij beschuldigd van meineed als gevolg van vervalste verklaringen en zijn straf is drie jaar cel. Krüger staat er in zijn strijd niet alleen voor, hij krijgt steun van Johanna Krain, een vrouw met wie hij een relatie heeft en die zelfs bereid is om met Krüger te trouwen om hem te helpen. Ook probeert ze medewerking te krijgen van industriëlen als Hessleiter voor het onrecht dat Krüger is aangedaan en benadert ze politieke leiders als de minister Klenk en andere hooggeplaatste personen tot aan kroonprins Maximilian aan toe. Echter, zo lang Krüger in de gevangenis zit, leidt ze ook een eigen leven. Het boek kent dan ook meerdere hoofdpersonen. Naast eerder genoemde personages, heeft ook Joodse toneelschrijver Jacques Tüverlin een belangrijk aandeel in dit boek, evenals de Joodse advocaat van Krüger, dr.Geyer en ingenieur Kaspar Pröckl, die Johanna tot steun was.

Doch feitelijk is “Succes” een sleutelroman met een diepe politieke ondertoon en dat maakt dit boek bijzonder. Samen met twee andere roman vormt dit boek namelijk een trilogie over de jaren dertig in Duitsland.”Succes”is een beschrijving van het veranderde politieke klimaat na het interbellum. De personen en de verslagen zijn steeds gebaseerd op ware gebeurtenissen. Auteur Feuchtwanger schetst de opkomst van Rupert Kutzner en zijn groepering “de Ware Duitsers”, waarmee hij in wezen Adolf Hitler en diens volgelingen voor ogen heeft. Hij beschrijft de toenemende radicalisering in München, die vooral gericht was tegen de Joodse bevolking. Daar begon het antisemitisme voor het eerst echt gestalte te krijgen. De lezer wordt gaandeweg getuige van de toenemende grimmigheid van de Beierse rechtse bevolking, die zich uitte in het openbaar aanvallen en mishandelen van Joden. Vanzelfsprekend komt ook Hitlers Bierputsch aan de orde, de mislukte staatsgreep in 1923.

Feuchtwanger kon voor zijn indringende boek natuurlijk putten uit zijn eigen ervaring. Hij was geboren in München en toog ook later naar Berlijn. “Succes” bevat dan ook autobiografische elementen. Zijn persoon gaat gedeeltelijk schuil achter Tüverlin, in wie echter ook elementen van Thomas Mann te vinden zijn. Achter meerdere personages gaan herkenbare persoonlijkheden schuil. Zo vertoont Kaspar Pröckl grote overeenkomsten met de schrijver Bertold Brecht (Feuchtwanger was een groot promotor van Brechts werk) en staat Hessreiter model voor industriëlen als Krupp en I.G. Farben. Die symbolische typering geldt overigens niet alleen voor personen. Er is in het boek ook sprake –zij het kort- van de film Pantserkruiser Orlow. Hiermee refereert Feuchtwanger aan de film Potemkin van regisseur Eisenstein uit 1925.

Lion Feuchtwanger weet de personages op interessante wijze neer te zetten, waarbij hij ook aandacht besteedt aan hun gedachtegangen. Zijn schrijfstijl is hierdoor weliswaar breedvoerig, maar wordt niet saai. Dat is vooral ook te danken aan de korte hoofdstukken met een duidelijk karakter, waaruit het boek is opgebouwd en wat zeker tot een makkelijker de leesbaarheid bijdraagt. “Succes”is niet alleen als roman interessant, maar meer nog, omdat de auteur op een waardige manier verslag doet van een belangrijke tijdsepisode zonder daarbij oordelen te vellen. Die ruimte laat hij aan de lezer, die weinig moeite hoeft te doen om zich in te kunnen leven in de hoofdpersonen. Aangezien verschillende periodes in de geschiedenis opkomsten hebben gekend van dictaturen en de dreiging van nieuwe dictaturen nog altijd aanwezig is in de maatschappij, is dit indrukwekkende boek zeer de moeite waard om gelezen te worden.

Beoordeling: X X X X  Zeer goed.