-Schoenenpaleis Pallas – Amelie Fried

  schoenenpaleis Schoenenpaleis Pallas
   
Hoe mijn familie zich tegen de nazi’s verzette

Auteur: Amelie Fried
Boekvorm: gebonden, met zwart-wit illustraties
Pagina’s: 208
Uitgever:
Cossee
Uitgebracht: April 2009
ISBN: 978-90-5936-248-2

 

 

Bespreking: Voor veel overlevenden is de oorlog zo aangrijpend geweest dat zij na 1945 er nooit meer over wilden praten. Ze stopten hun ervaringen voor altijd diep in hun onderbewustzijn weg. Zo ook Kurt Fried, de vader van de tv-presentatrice en schrijfster Amelie Fried. Maar soms kan het verleden niet verdrongen blijven. Het was november 2004, toen Amelie Fried een telefoontje van haar man ontving. Ze luisterde met verbazing naar zijn verhaal. In het Gedenkboek van de Joden in München had hij de namen gevonden van Max en Lili Fried, ze waren in 1943 gedeporteerd naar Auschwitz en daar omgebracht. Dat telefoontje zette het leven van Amelie op zijn kop. Wat begon als een mededeling, groeide uit tot een speurtocht naar de verzwegen waarheid van de familie Fried en is tenslotte neergeschreven in dit boek: “Schoenenpaleis Pallas”.

Voor Amelie behoorde de oorlog tot een vaag verleden, ofschoon haar vader half-joods was. Ze had er bij haar ouders wel gevraagd naar hun ervaringen, maar nooit antwoord gekregen. De verstandhouding met haar vader was slecht en nodigde ook niet uit om verder aan te dringen naar zijn herinneringen. Maar toen was er ineens dat telefoongesprek met haar man. Amelies nieuwsgierigheid was gewekt en ze besloot op zoek te gaan naar het oorlogsverleden van haar familie. Het bracht haar langs diverse archieven en in gesprek -zij het na enig aandringen- met familieleden, die de oorlog overleefd hadden. Beetje bij beetje lukte het Amelie om de geschiedenis van haar familie te reconstrueren.

Het verhaal dat hiermee naar voren komt, is gesitueerd rondom de schoenenwinkel van haar grootvader de Jood Franz Fried in Ulm. Franz, de broer van Max, was getrouwd met Martha, een arische vrouw, maar wanneer de Nazi’s aan de macht komen, bleek dat niet voldoende te zijn om zijn zaak te kunnen behouden. Fried probeerde van alles om zijn zaak toch te kunnen behouden, hij veranderde zelfs de naam op de gevel. Maar het was een hopeloze strijd. Ten einde raad en onder druk van zijn zoon scheidde hij zelfs van zijn vrouw in de hoop dat zij als niet-joodse vrouw wel de zaak mocht openhouden. Die scheiding betekende ook voor Fried zelf een nog grotere kwetsbaarheid en de gevolgen laten zich dan ook raden: Fried werd opgepakt en naar het concentratiekamp Welzheim gebracht. Tevens werd hem verteld dat hij slechts twee maanden te tijd kreeg om te emigreren, anders zou hij levenslang in een concentratiekamp moeten blijven. Die emigratie mislukte, omdat er veel te weinig plaatsen waren. Voor Fried bleef er niets anders over dan toch te proberen de oorlog te overleven in München. Wat ook gold voor de andere leden van de familie Fried

Na haar onderzoek was Amelie behoorlijk onder de indruk van hetgeen haar familie tijdens de oorlog had moeten doormaken. Ze begreep nu ook de afstandelijke houding met haar vader, omdat die het gevolg was van de trauma´s, die hij had opgelopen door de oorlog. Daarom vond ze dat dit verhaal behouden moest blijven, in eerste instantie voor haar kinderen, maar daarnaast ook voor andere geïnteresseerden. Zo ontstond dit boek ”Schoenenpaleis Pallas”. Een helder volwassen geschreven boek zonder saaie momenten. De schrijfster volgt strak de familiekroniek zonder zich op zijsporen te begeven. Daardoor biedt het een indringende blik in de wereld van een Joodse man en zijn strijd tegen de onderdrukking door de Nazi´s die hem als jood ten deel viel. Amelie Fried verzuimt echter niet om de ontwikkelingen na de oorlog ook een plaats te geven in dit boek. De oorlog is dan wel afgelopen, maar de nazisympathieën sluimeren nog steeds en treft ook haar familie. Het benaderen van zo´n intiem en zwaar onderwerp als op deze wijze door Amelie is gedaan, is mede te danken is aan de achtergrond van de auteur. Behalve schrijfster is Amelie Fried namelijk ook nog documentaire- en tv-journaliste. Het boek is daarom vooral een aanrader voor die mensen, die te weinig bekend zijn met de consequenties, die het invoeren van de rassenwetten van de Nazi´s had voor de joodse bevolking.Beoordeling:   X X X  Goed.