-Nooit verleden tijd- Lex Lesgever

Nooit verleden tijd
De Tweede Wereldoorlog door de ogen van een 13-jarig kind.

 

Auteur: Lex Lesgever
Boekvorm:paperback, geïllustreerd
Pagina’s: 224
Uitgever: de Boekerij
Uitgebracht: maart 2010
ISBN: 978.90.2255.383.1
Opmerking: zie ook website: www.lexlesgever.com
 

 

Bespreking: In de beginjaren van de oorlog waren razzia’s aan de orde van de dag. Met ongekende snelheid sloten de Duitsers de straten af en deden inval in de huizen op zoek naar Joden, oud en jong, er werd geen onderscheid gemaakt. In Amsterdam werden de Joden tijdelijk ondergebracht in de Hollandse Schouwburg tot men op transport kon naar kamp Westerbork. De kinderen werden voor de overnachting naar de crèche aan de overkant gebracht. Soms lukte het om tijdens die oversteek te ontsnappen. De toen 13-jarige Lex Lesgever was zo jongen, die erin slaagde om uit de lange rij te vluchten en nu jaren later vond hij dat het tijd was geworden om zijn verhaal op schrift te zetten, toen hij merkte dat er nog maar weinig mensen waren, die zich de gebeurtenissen uit de oorlog konden herinneren. Zo ontstond het boek “Nooit verleden tijd”.

Lex was een Amsterdamse jongen en de jongste van de drie kinderen, die het Joodse gezin Lesgever rijk was. Lex dacht een onbezorgde jeugd te hebben totdat de oorlog uitbrak. Toen was ook voor hem, zoals bij zoveel kinderen in die jaren, zijn jeugd nagenoeg meteen voorbij. Zijn oudste broer werd al vrij snel gearresteerd tot groot verdriet van zijn moeder en er dreigde steeds meer gevaar door het toenemend aantal razzia’s. In 1942 werd zijn familie ook opgepakt tijdens een razzia. Zelf logeerde Lex op dat moment bij zijn oom en tante, waar de volgende dag zijn moeder onder bewaking haar zoon kwam ophalen. Ze vond het meer dan genoeg dat ze één zoon al kwijt was. Ze voegden zich bij hun overige familieleden in de Hollandse Schouwburg. Direct na aankomst drong zijn oudere broer sterk bij Lex aan om een vluchtpoging te ondernemen op het moment dat hij naar de crèche aan de overkant zou worden gebracht. Eenmaal in vrijheid moest hij dan naar Hoevelaken gaan, waar hij kon onderduiken bij kennissen. Na de nodige moed te hebben verzameld, lukte het de jongen om te ontsnappen en zo begon zijn strijd voor overleving, want Lex ging niet naar Hoevelaken. Hij bleef in Amsterdam zwerven, voortdurend in twijfel of hij toch beter niet terug kon gaan naar de Hollandse Schouwburg.

Iedere dag zocht Lex een nieuwe slaapplaats, want ook zijn verrader sliep niet, ondanks zijn blonde haren en blauwe ogen. Diverse keren slaagde hij erin om aan zijn achtervolgers te ontkomen, maar door die ervaringen werd hij tegenover mensen steeds wantrouwiger. Na vele zwerftochten kreeg hij de kans om onder te duiken op een tuindersbedrijf in Roelofarendsveen, waar hij liefdevol door de familie werd opgenomen. De rest van oorlog bleef Lex op deze schuilplek. Na de bevrijding keerde Lex terug naar Amsterdam op zoek naar zijn familie, maar niemand bleek de oorlog overleefd te hebben. Moeizaam trachtte hij zijn leven toch weer opnieuw richting te geven, al vergat hij nooit meer wat er in die jaren gebeurd was.

“Nooit verleden tijd” gaat niet alleen over een 13-jarige jongen, het boek is ook volledig vanuit het gezichtspunt van de 13-jarige jongen geschreven. Door deze toegankelijke schrijfstijl is dit boek bij uitstek geschikt voor jeugdige lezers. Zij zullen zich gemakkelijk in de situatie van Lex kunnen verplaatsen en daardoor een goed beeld krijgen van wat een kind in oorlogsjaren doormaakte, die op straat probeerde te overleven. Voor volwassenen is het boek toch te oppervlakkig, omdat het voornamelijk verhaalt over de zwerftocht van de ene naar de andere plek. Daardoor ontbreekt er een zeker spanningsveld. De lezer raakt wel onder de indruk van de belevenissen van de 13-jarige Lex, doch hij/zij voelt niet echt mee met de emoties van de jonge jongen, omdat die emoties niet echt diepgaand zijn. De lezer blijft daarentegen wel met vragen zitten, zoals de vraag waarom Lex uiteindelijk niet naar Hoevelaken was gegaan, toen hij de kans- zelfs meerdere kansen- had. Een verklaring blijft uit, waardoor er ruimte is voor allerlei redenen, zonder te weten welke de juiste is. Van deze voor de lezer merkwaardige besluiten zijn meer voorbeelden te vinden in dit boek.

Ook zitten hier en daar tegenstrijdigheden in het verhaal. Zo vertelt de auteur in zijn boek aan de lezer dat hij slechts de schuilnamen kende en niet de echte namen. Echter, de meeste mensen, waar hij onderdak kreeg, waren familie of bekenden. Een ander voorbeeld is de lijst, die Lesgever ontving na de oorlog met daarin de vermelding van de namen van zijn familie en de kampen, waar zij omgekomen waren. Jaren later, toen hij het kamp Bergen-Belsen wilde bezoeken, ging Lesgever eerst langs bij het NIOD om te zoeken of daar familie van hem was omgekomen.

Het is begrijpelijk dat voor de auteur zal die tijd nooit verleden tijd worden, doch bij de volwassen lezer zal na het dichtslaan van dit boek weinig blijven hangen.

Beoordeling: X X  Matig