-Levenstekens – Hilde Verdoner

Levenstekens
Brieven uit Westerbork

Auteur: Hilde Verdoner
Boekvorm: paperback
Pagina’s: 216
Uitgever: Boom
Uitgebracht: april 2011
ISBN: 978.94.6105.275.9


Bespreking: Voordat de Joden uit Nederland op transport gingen naar de vernietigingskampen als Auschwitz, werden ze eerst bijeengebracht in kamp Westerbork in Drenthe. Het kamp was voorheen gebouwd in opdracht van de Nederlandse regering als opvangkamp voor Duitse Joodse emigranten, die voor het Nazibewind op de vlucht waren geslagen richting Nederland. Maar na de inval van de Nazi’s in mei 1940 werd het kamp voornamelijk gebruikt als opvang voor de Nederlandse Joden. Eén van hen was Hilde Verdoner-Sluizer. Vanuit het kamp schreef zij brieven, onder meer aan haar man Gerrit. Deze brieven werden twee jaar geleden voor het eerst in Amerika uitgegeven door haar twee dochters. Dankzij Eline Hopperus Buma zijn de brieven thans in het Nederlands verschenen bij uitgeverij Boom onder de titel “Levenstekens”. Het boek biedt een persoonlijk verslag van het dagelijkse leven in kamp Westerbork.

Hilde Sluizer werd in 1933 de echtgenote van de fietsenfabrikant Gerrit Verdoner, samen kregen ze drie kinderen. In 1942 toen de sfeer steeds grimmiger werd voor Joden, besloot het echtpaar Verdoner om hun kinderen te laten onderduiken. Door deze ingrijpende beslissing zouden zij de oorlog overleven. Voor Hilde liep het anders, zij kwam in Westerbork terecht en zou uiteindelijk ook op transport gaan naar Auschwitz. Haar man, die werkzaam was bij de Joodse Raad en daardoor nog vrij was, had er diverse keren op aan gedrongen dat Hilde moest vluchten, maar ze weigerde dit pertinent, omdat ze bang was dat haar broer, haar ouders en later ook haar schoonouders dan onmiddellijk op transport gesteld zouden worden en dat wilde ze voorkomen. Doch voor Gerrit bleef het moeilijk deze weigering te accepteren.

Uit de brieven komt Hilde over als een zelfbewuste vrouw, die zich verzoend leek te hebben met haar verblijf in Westerbork, want Hilde beschikte over een groot aanpassingsvermogen aan elke situatie. Maar was het allemaal zo eenvoudig? Hilde kan die indruk ook gewekt hebben om haar familie niet onnodig ongerust te maken. Natuurlijk was er in het kamp niet de onrust voor de razzia’s, zoals die in Amsterdam gehouden werden. Alleen voor de transporten werd gevreesd, maar die vonden altijd op dinsdag plaats. Op andere dagen leek het leven in het kamp zijn gebruikelijke gang te gaan. Zo waren er de bezoeken aan de kapper en de tandarts, werden er voorbereidingen getroffen voor een bruiloft, bezocht ze zieken en had ze een baantje als secretaresse. Ook keek ze uit naar de komst van haar man. Door zijn functie als koerier op Westerbork kon Gerrit Verdoner zijn vrouw regelmatig bezoeken en nam hij etenswaren voor haar of andere zaken, waaraan op dat moment dringend behoefte was, zoals medicijnen. Grote zorgen maakte Hilde zich wel over haar brieven, immers haar enige contact met de buitenwereld en ze was zeer bezorgd over haar man en haar kinderen. In het kamp heerste er censuur en Hilde maakte dan ook vaak gebruik van coderingen. Bovendien was het de gevangen toegestaan om slechts eens in de drie weken te schrijven en dan niet meer dan 12 regels. Het lukte Hilde echter om haar brieven het kamp uit te laten smokkelen, maar ze drukte haar man wel telkens op het hart om geen passages uit haar brieven aan te halen, want anders zou ontdekt worden dat ze meer schreef dan toegestaan was. In 1943 nam Hildes angst voor de transporten meer en meer toe tot in 1944 ze daadwerkelijk op transport werd gezet.

Hildes zorgen om haar kinderen waren niet helemaal onterecht, want haar kinderen was het lot van de kampen dan wel bespaard gebleven door onder te duiken, maar de oorlog had ook op hen diepe sporen nagelaten. Dat toont de brief van haar zoon Otto aan zijn onderduikmoeder, die eveneens in “Levenstekens” staat. Hoewel hij zeer dankbaar is voor wat zijn onderduikmoeder voor hem heeft gedaan tijdens de oorlog, is hij ook jaloers dat velen hun moeder nog lang bij zich mochten hebben. Als gevolg van zijn onderduik heeft Otto heeft ook een lange tijd last gehad van verlatingsangst. “Levenstekens” biedt een interessant beeld van de samenleving in kamp Westerbork tijdens de Tweede Wereldoorlog. Maar door de brief van Otto en ook de toegevoegde brieven van Gerrit biedt dit boek tevens inzicht in de gevolgen van deze oorlog voor een heel gezin als het gezin Verdoner.

Beoordeling: X X X X  Zeer goed