-De cirkel – Marja Pinckaers

De cirkel
hommage aan Marie Hertzdahl-Bloemgarten

Auteur: Marja Pinckaers
Boekvorm: paperback
Pagina’s: 92
Uitgever: Lemmens
Uitgebracht: augustus 2011
ISBN: 978.90.7749.000.6

 

Bespreking: “Een boek kun je dichtslaan. De televisie kun je uitzetten. Wat doe je als je het in Auschwitz niet meer aankunt? …..Als oma het kon overleven, heb ik geen excuus om het niet aan te durven, vond en vind ik nog steeds.” Dit schrijft Marja Pinckaers vrijwel aan het begin van haar boek “De cirkel” dat verschenen is bij uitgeverij Lemmens. Het is een reactie op de vraag van haar nichtje om samen met haar het vernietigingskamp Auschwitz te bezoeken. Een reis, die de auteur steeds uitgesteld had, omdat zij die confrontatie niet aandurfde. Pinckaers heeft namelijk Joodse grootouders aan moederszijde, die naar Auschwitz waren getransporteerd. Haar opa werd direct na aankomst vermoord. Haar oma wist de oorlog te overleven, maar was als verpleegster betrokken bij de medische experimenten. Na de oorlog volgde nog een moeizame tijd in de Zweedse repatriëringkampen vóór zij weer met haar beide kinderen herenigd kon worden.

In “De cirkel” beschrijft Marja Pinckaers vooral de zoektocht naar haar eigen identiteit en het antwoord op de vraag hoe zij na de oorlog moet omgaan met het verdriet dat zoveel mensen is aangedaan? Marja is nog een meisje van circa negen jaar als ze uitgescholden wordt voor Jood. Ze schrikt in eerste instantie, want ze is katholiek opgevoed, maar het blijkt waar te zijn. Dat is het begin van een ontdekkingsreis naar haar wortels. Om de cirkel rond te krijgen hoort daar vanzelfsprekend ook de ervaringen uit de oorlog bij en daarom vertrekt ze naar Auschwitz. Ze wilde als het ware die gebeurtenissen zelf ervaren, ook al is ze er tegelijk bang voor. De oorlog, die zover weg voor haar leek, wordt steeds meer “haar”oorlog. Maar dat heeft ook een keerzijde. Haar moeder en grootmoeder hebben hun gevoelens over de oorlog verdrongen en dat legt de druk op Marja om dit ook te doen. Haar oma heeft per slot van rekening de gruwelheden aan den lijve ondervonden en Marja kent de oorlog slechts van beelden op tv en enkele vage verhalen. Dat ontneemt haar het recht om te treuren. Er ontstaat een worsteling met haar gevoelens.

“De cirkel”is ingetogen, bijna fragiel geschreven met mooie verwevingen tussen heden en verleden. Marja Pinckaers hanteert een vlotte, krachtige en overtuigende pen. De lezer kan zich makkelijk identificeren met de auteur-hoofdpersoon ongeacht of je nu Joods bent of niet. Haar beschrijving van oma is warm en liefdevol. Marie Hertzdahl-Bloemgarten is een oma, zoals we die allemaal kennen of gekend hebben. Een oma, bij wie je als kind met plezier komt en die zorgzaam is voor haar kleinkinderen, die ze graag verwent. Ondanks haar ervaringen tijdens de oorlog. Over wat er precies in het kamp gebeurde, zwijgt de auteur en dat hoeft ook niet verteld te worden. Die gruwelheden zijn ondertussen algemeen bekend. Bovendien zou het de lezer afleiden van het onderwerp, waar het in feite omgaat in dit boek, namelijk de problemen, die zich voordoen bij de tweede generatie oorlogsslachtoffers. Oorlogen houden immers niet op bij de doden en gewonden, ze werken generaties door en daarvan getuigt Marja Pinckaers in haar boek “De cirkel”. Het is ook daarom dat de auteur besloten heeft haar royalty’s van dit boek af te dragen aan een instantie, die zich inzet voor psychosociale hulp aan oorlogsslachtoffers. “De cirkel”oogt een sober verhaal te zijn, maar is juist door zijn eenvoud een zeer indrukwekkend boek, omdat het geschreven is vanuit het hart.

 

Beoordeling: X X X X X Uitstekend

Advertenties