-Francien de Zeeuw -Natasza Tardio

Francien de Zeeuw
Van verzetsheldin tot eerste vrouwelijke militair

Auteur: Natasza Tardio
Boekvorm: paperback met zwart-wit foto’s
Pagina’s: 288
Uitgever: Pepperbooks
Uitgebracht: 2017
ISBN: 978.90.2060. 845.8

Bespreking:‘Schrijf wat niet vergeten mag worden’. Met deze woorden begint en eindigt Natasza Tardio haar recent verschenen boek ‘Francien de Zeeuw, van verzetsheldin tot eerste vrouwelijke militair’, een uitgave van uitgeverij Pepperbooks. En precies dat heeft deze auteur op voortreffelijke wijze gedaan. Met deze zeer waardige biografie zal Francien de Zeeuw beslist niet worden vergeten en dat is goed ook. Minister van Defensie, Jeanine Hennis-Plasschaert schrijft in haar voorwoord: ‘Het initiatief en zelfbewustzijn van Francien de Zeeuw spreken nog steeds tot de verbeelding. Feit is dat Nederland veel talentvolle vrouwen kent. Tegelijkertijd is de uitdaging voor menige vrouw om haar ambitie niet onder stoelen of banken te steken.’

Voor dit boek kreeg Tardio de gelegenheid om met Francien de Zeeuw te spreken over de gebeurtenissen in haar indrukwekkende leven en vervolgens heeft de auteur die mooie, maar ook de trieste momenten in zeer toegankelijke stijl opgetekend, afgewisseld met uitspraken van Francien de Zeeuw. Ze pakt de draad van Franciens leven op aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog, augustus 1939. In Nederland was een mobilisatiebevel uitgevaardigd voor mannen tot 36 jaar en nog geen jaar later werd Nederland bezet door de Duitsers. Rotterdam werd getroffen door een vreselijk bombardement. Francien was ontdaan van het geweld dat de Duitsers gebruikten, maar ze was ook een Zeeuwse en die gaven zich niet zomaar gewonnen. Ze begon studenten te helpen die moesten onderduiken.

Dat werd het begin van haar verzetswerk. Via de verloofde van haar zus kwam Francien in contact met knokploeg De Vos. Ze verspreidde illegale bladen, maar daarnaast was ze ook belangrijk vanwege haar eigenlijke werk. Als rijkstelefoniste luisterde ze de gesprekken van de SD af. Zo kon ze het verzet waarschuwen voor de op handen zijnde razzia’s. Naarmate de oorlog vorderde, kwamen er ook meer onderduikers. De jonge Francien nam steeds meer risico’s zonder daar over na te denken. ‘Ik deed wat ik moest doen,’ zegt ze later tegen Natasza Tardio.

Eind 1944 werd het grootste deel van Zeeland bevrijd. Voor Francien betekende vrede een gewone baan. Echter, zoals zo vaak gebeurt met mensen die actief zijn geweest in een oorlog, lukte het ook Francien niet om zich aan te passen aan het normale leven. Ze miste nieuwe uitdagingen en de spanningen die het verzetswerk met zich meebracht. Gelukkig keerde het tij snel voor haar door het bezoek van luitenant-ter-zee Hans Larive van de Marine Voorlichtingsdienst. Haar medewerking werd gevraagd voor het opzetten van een Marine Vrouwenafdeling. Koningin Wilhelmina gaf toestemming gegeven voor de oprichting, mits het initiatief afkomstig was van de vrouwen zelf. Francien aanvaardde de nieuwe taak en de eerste vrouwelijke militair was een feit. In delen van Nederland was het nog oorlog, dus kreeg ze haar opleiding in Engeland. De aansluiting met de jonge Engelse vrouwen viel niet mee, echt hulpvaardig waren ze niet en Francien vond dat ze ook beschikten over een minder serieuze mentaliteit.

Nadat ze haar opleiding voltooid had, vertrok Francien naar het toenmalige Nederlands-Indië, waar de Japanse bezetting nog gaande was. Francien de Zeeuw werd aangesteld als verbindingsofficier op Ceylon en was behulpzaam bij het repatriëren van de Nederlanders uit het Jappenkamp. Een jaar later werd ze gestationeerd in Batavia. Een totaal andere wereld die diepe indruk maakte op de jonge Marva. Uiteraard was op dat moment niet bekend, wat de werkelijke betekenis zou zijn van de Nederlandse aanwezigheid in de overzeese gebieden…
Na een periode van 4 jaar keerde Francien weer terug naar Nederland en ging ze opnieuw aan de slag als telefoniste bij de PTT. Alsnog vond ze haar draai in het burgerleven, ze trouwde en kreeg 3 kinderen.

Uit deze biografie komt een daadkrachtige en hulpvaardige vrouw naar voren, maar ook een eigenzinnige vrouw met een groot doorzettingsvermogen. Geen onbelangrijke eigenschappen voor een vrouw die behoorlijk diep in het verzet zat. Diezelfde eigenschappen kwamen Francien ook goed van pas bij de oprichting van de Marva– de MarineVrouwenafdeling. Ze had namelijk geen echte militaire instelling, bevelen nam ze niet moeiteloos aan. Bovendien was ze tijdens de oorlog gewend geraakt aan gelijkheid en dat ontbrak in de marine. Ze kon absoluut niet tegen onrechtvaardigheid en die houding bracht haar ook in conflict met de leiding, toen het ging om promotie.

Francien de Zeeuw lijkt een stoere vrouw, onverschrokken zelfs, ook tijdens haar ontmoeting met koningin Wilhelmina, maar dat is deels ook schijn. Ze gaf toe dat zij ook haar moeilijke momenten kende. Daarvoor zocht ze steun bij God. Het geloof was voor Francien uiterst belangrijk en ze maakte zich dan ook vreselijk boos als de kerkelijke instanties bezwaar aantekenden tegen vrouwelijke deelname aan militaire dienst.

Opmerkelijk was de band die ze had met het Koninklijk Huis dat begon bij haar aankomst in Engeland. Net als andere Engelandvaarders werd ze uitgenodigd voor een audiëntie bij koningin Wilhelmina. Die ontmoeting duurde aanzienlijk langer dan gebruikelijk. Bovendien volgde na afloop van deze audiëntie bij de vorstin ook nog een gesprek met prinses Juliana. Ook later in haar leven was er meermaals contact met het hof. Waarom Francien deze uitverkoren positie had, wist ze zelf ook niet, maar ze begreep wel dat het bijzonder was.

In 2015 op 93-jarige leeftijd overleed Francien de Zeeuw na een leven dat volgens haar niet zo bijzonder was. In hetzelfde voorwoord schrijft de Minister van Defensie ook: ‘Maar koningin Wilhelmina had wel gelijk: ‘Het moet vooral van de meisjes zelf komen.’ Francien nam die uitdaging aan, aan ons en de volgende generaties vrouwen de taak om haar voorbeeld te volgen. ‘Francien de Zeeuw’ van Natasza Tardio is hierbij een prachtige leidraad.

 

Beoordeling: X X X X  Zeer goed

Advertenties