-Moed en overmoed- Jan de Roos en Thea de Roos-van Rooden

Moed en overmoed
Een biografie van burgemeester Dirk Frans Pont (1893-1963)

 

Auteurs: Jan de Roos en Thea de Roos- van Rooden
Boekvorm: paperback, geïllustreerd
Pagina’s: 219
Uitgever: Verloren
Uitgebracht: oktober 2010
ISBN: 978.90.8704.184.7

 

 

Bespreking: Het is algemeen bekend dat tijdens de Tweede Wereldoorlog veel burgemeesters de Duitse bezetter medewerking verleenden. De vraag die daarbij steeds naar voren komt, is hoever de burgervader mee ging met de bezetter ofwel was de burgervader in kwestie ‘goed’ of ‘fout’ te noemen. Bij Dirk Frans Pont is het niet anders gesteld. Pont was burgemeester van Uithoorn, Hillegom en Apeldoorn en tevens lid van de NSB. Jan de Roos en Thea de Roos-van Rooden bogen zich over deze ‘foute’ burgemeester en naar aanleiding van hun bevindingen ontstond het boek “Moed en overmoed”, een biografie van burgemeester Dirk Frans Pont (1893-1963).

Dirk Frans Pont stamde uit een vooraanstaande familie van houthandelaren en het lag voor de hand dat ook hij een plaats zou krijgen in het familiebedrijf. Maar Pont zag voor zichzelf een andere carrière in het verschiet. Na een studie rechten wilde hij zijn droom waarmaken, want hij wilde al jong burgemeester worden. Als eerste gemeente diende zich Uithoorn aan en daarna Hillegom. Toen werd hij ook lid van de NSB, wat leidde tot zijn ontslag in 1937. Na zijn ontslag volgde een onderbreking van circa 5 jaar, waarin Pont onder meer deel uitmaakte van het opgerichte ‘Vrijwilligers Legioen Nederland’ en vertrok naar het Oostfront om te strijden tegen het Bolsjewisme. Na terugkeer in Nederland werd hij opnieuw burgemeester ditmaal van Apeldoorn en dat bleef hij tot aan het einde van de oorlog, toen hij op 17 april 1945 gearresteerd werd. Dirk Frans Pont werd het Nederlanderschap ontnomen en hij werd voor drie jaar geïnterneerd in Kamp Avegoor.

 De aanleiding voor het ontslag als burgemeester van Hillegom wekte de nieuwsgierigheid van Jan en Thea de Roos en dat werd hun uitgangspunt voor een studie naar deze burgervader. Thea de Roos-van Rooden is Nederlandse geschiedkundige en zelf ooit gemeentebestuurder geweest. Jan de Roos is onder meer publicist en samen zijn zij verantwoordelijk voor meerdere publicaties, met name over lokale geschiedenis. Hun motivatie voor dit boek berust niet op eerherstel, want dat Pont lid was van de NSB en de Duitse bezetter steunde staat zonder meer vast. Wat wel van belang was voor hen, was de vraag wie was Pont en hoe ver ging hij met de bezetter mee. Uit hun conclusies blijkt dat Dirk Frans Pont een milde NSB-burgemeester was, die weliswaar het fascisme steunde, maar zich ook niet onthield van kritiek. Daardoor ontstond bij de Duitsers sterke twijfel aan zijn loyaliteit. Ponts voornaamste drijfveer was echter zijn enorme angst voor het communisme. Reden ook waarom hij meevocht aan het Oostfront, ondanks dat hij het niet eens was met de opstelling van de Duitsers, die het legioen beschouwden als een onderdeel van de Waffen-SS. Pont kon niet alles wat er in zijn gemeente gebeurde tegenhouden, maar hij probeerde wel weerstand te bieden. Vaak maakte hij hiervoor gebruik van zijn militaire rang.

 “Moed en overmoed” toont wederom aan dat de grens tussen goed en fout niet zo simpel te trekken is als vaak gedacht wordt. Zoals zoveel burgemeesters in die tijd kon ook Dirk Frans Pont zich niet volledig ontrekken aan de regels van de Duitse bezetter. Daarentegen was hij geen anti-Joodse burgemeester en met behulp van zijn contacten trachtte hij diverse malen Joden te helpen. Wel valt hem enige naïviteit of beter gezegd overmoed te verwijten. Hij liet graag zijn mening horen, ook al was dat niet iedereen welgevallig en toen hem een mogelijkheid tot onderduik door een verzetsman werd geboden, weigerde hij dat. Noch sloeg hij op de vlucht toen de geallieerden Apeldoorn binnentrokken, in de veronderstelling dat hem niets zou overkomen. Zijn arrestatie kwam dan ook als een verrassing voor hem.

Het boek is overzichtelijk en zakelijk geschreven, waarbij objectiviteit nauwlettend in de gaten werd gehouden tijdens het schrijfproces. Zoveel mogelijk worden de conclusies van de auteurs gestaafd met bewijzen, aan het boek is dan ook een studie van drie jaar voorafgegaan. Er worden geen zijpaden bewandeld, beiden blijven bij de kern van hun onderwerp: de rol en de betekenis van Dirk Frans Pont.  “Moed en overmoed” is behalve een boeiend boek ook een leerzaam boek. Het gaat immers ook over moeilijke situaties, waarvoor geen eenvoudige oplossingen te vinden zijn en waarvan de huidige en latere generaties zich nog nauwelijks een voorstelling van kunnen maken.

 

Beoordeling: X X X  Goed.

 

Advertenties