-Sla Toe & Houd Stand- T. Moffatt Burriss

Sla Toe & Houd Stand
Het
relaas van de 82ste luchtlandingsdivisie in de Tweede Wereldoorlog

Auteur: T. Moffatt Burriss
Boekvorm
: paperback
Pagina’s: 251
Uitgever: De Duivelsberg
Uitgebracht: najaar 2010
ISBN: 978.90.8156.231.7



 Bespreking:Voor velen is Operatie Market Garden, waarvan Slag om Arnhem deel uitmaakte, altijd nog een begrip. Vele manschappen zijn tijdens dit offensief gesneuveld. De erebegraafplaatsen staan vol met de witte kruizen, die herinneren aan de moed en heldhaftigheid van de vele soldaten, die in Europa kwamen vechten om de burgers te verlossen van de Nazidictatuur. Eén van die mannen, die destijds deelgenomen heeft aan Market Garden en het overleefd heeft, is de Amerikaanse pelotons -en compagniescommandant Moffatt Burriss. Hij diende in het 504de Parachutistenregiment van de 82ste luchtlandingsdivisie, die meededen aan de invasie van Sicilië, Operatie Market Garden en de Slag om de Ardennen. Burriss heeft zijn memoires geschreven over die offensieven in de Tweede Wereldoorlog en deze zijn onlangs in het Nederlands uitgegeven onder de titel “Sla toe en houd stand”. Daarmee is dit boek tevens het debuutboek van de nog jonge uitgeverij De Duivelsberg van het echtpaar van Ensbergen. De uitgeverij dankt haar naam aan de heuvel bij Nijmegen, die tijdens de Tweede Wereldoorlog van strategisch belang was. Anton en Rieneke van Ensbergen hebben grote  interesse in boeken die voornamelijk persoonlijke ervaringen en inzichten bevatten van veteranen die deel hebben genomen aan militaire gebeurtenissen vanaf de Tweede Wereldoorlog. Een aantal veteranen, onder wie oud-officier Moffat Burriss hebben zij persoonlijk mogen ontmoeten. Niet zo verbazingwekkend dus dat het echtpaar van Ensbergen dit boek uitgeeft.

In “Sla Toe & Houd Stand” beschrijft Majoor Burriss de barre veldtocht van zijn regiment vanaf Anzio, Italië door Frankrijk en Nederland tot in Berlijn vanuit het perspectief van de soldaten en niet als strateeg. Het is meteen al duidelijk dat een leven aan het front een hard leven was met veel ontberingen als koude, honger, ziektes, angsten en onzekerheden. De manschappen, veelal jonge mannen van amper achttien à twintig jaar, hadden er aanvankelijk geen vermoeden van wat hen te wachten stond aan de andere kant van de oceaan, menigeen was ook onbekend met de heersende politiek in Europa. Ze waren daarom ook niet gehard tegen de verschrikkingen, die hen ten deel vielen. Desondanks namen ze vrijwillig dienst in de veronderstelling dat ze na hun strijd weer zouden terugkeren naar hun vaderland. Voor velen van hen heeft die veronderstelling nooit bewaarheid mogen worden, de vele witte kruizen op het Europese vaste land zijn daar getuigen van. Anderzijds waren er ook staaltjes van uitzonderlijke moed bij zowel officieren als soldaten, die niemand voor mogelijk had gehouden. Toch is “Sla Toe & Houd Stand” geen heroïsch boek over heldendaden van de militairen geworden, ook niet alle soldaten waren voorbeeldige mannen, zoals blijkt uit de anekdotes over een soldaat bijgenaamd Eightball. Het boek geeft een zeer realistisch beeld van wat de mannen meemaakten. De verhalen zijn vaak hartverscheurend en raken de lezer onmiddellijk. Niet alleen door de beschreven ervaringen van Burriss zelf wordt de lezer rechtstreeks betrokken bij de gebeurtenissen aan de frontlinies, Burriss laat namelijk ook regelmatig zijn medesoldaten aan het woord in zijn boek, wat de emoties sterker voelbaar maakt. Emoties die bij de overlevenden altijd nog aanwezig zijn gebleven, zelfs zo vele jaren na de oorlog. Ook bij majoor Burriss uiteraard.

Bij zijn bezoeken aan Europa heeft majoor Burriss het iedere keer weer moeilijk, wanneer hij zijn gesneuvelde kameraden bezoekt op de enorme begraafplaatsen. Het verlies van kameraden tijdens de gevechten kwam hard aan bij de jonge mannen. Het was immers die kameraadschap, die de manschappen tijdens de oorlog op de been hield, maar die niet had kunnen verhinderen dat velen nooit meer huiswaarts konden keren. Diegenen, die wel huiswaarts waren gekeerd, waren door deze ervaringen vaak zichzelf niet meer. Naast dit grote verdriet voelt majoor Burriss ook verbittering als hij in Nederland is. Verbittering, omdat volgens hem het enorme aantal gesneuvelden tijdens Operatie Market Garden, die hij beschrijft als “één van de meest bloedige en destructieve veldslagen” niet nodig was geweest. Maar tot op de dag van vandaag zijn daar discussies over wie daarvoor de schuld moet dragen. Opmerkelijk is dat Burriss de schuld neerlegt bij het Britse leger, hij beschuldigt hen van lafheid. Aanleiding vormt de houding van kapitein Carrington, zonder twijfel in opdracht van Britse Generaal Horrocks. Toen de Britse kapitein voor de brug bij Nijmegen stond voor de oversteek over de Waal, weigerde hij op te trekken richting Arnhem, ook toen Burriss hem zijn pistool voorhield. Carrington bleef liever wachten op bevel van hoger hand, maar daardoor konden de Amerikanen ook niet meer verder. Burriss voelt zich in zijn mening gesterkt door soortgelijke uitlatingen van kolonel Tucker, eerder gedaan in “Een brug te ver” van Cornelis Ryan. Deze constatering van Burriss zal zeker niet leiden tot beëindiging van de jarenlange discussie, maar ze biedt wel een verrassende toevoeging in de reeds bestaande verklaringen.

Desondanks is deze verbittering niet de werkelijke reden, die Moffatt Burriss dreef tot het schrijven van “Sla Toe & Houd Stand”. De auteur vindt dat toekomstige generaties nooit mogen vergeten dat vele manschappen hun leven hebben gegeven, zodat zij thans in vrijheid kunnen leven en met dit boek wil hij de gedachten aan al deze dappere mannen levend houden. Het is zeker een mooi eerbetoon geworden. Burriss heeft een aangename schrijfstijl en hij heeft de aangrijpende verhalen op menselijke wijze beschreven. Dat maakt dat “Sla Toe & Houd Stand” ademloos wegleest voor meer lezers dan alleen zij, die geïnteresseerd zijn in de militaristische kant van de oorlog. Door het boek ontstaat bij de lezer begrip, maar meer nog respect voor al die jonge mannen, die destijds de moed hadden om met gevaar voor eigen leven te gaan vechten in landen ver van hun eigen huis en families voor onze vrijheid. “Sla Toe & Houd Stand ” is een boeiend boek dat verdient om gelezen te worden en is daarmee een waardig debuut van de nieuwe uitgeverij De Duivelsberg.

Beoordeling: X X X X X  Uitstekend