-Enigma en de strijd om de Westerschelde – Hans Sakkers

Enigma en de strijd om de Westerschelde
Het falen van de geallieerde opmars in september 1944

Auteur: Hans Sakkers
Boekvorm: papaerback met zwart-wit foto’s
Pagina’s: 431
Uitgever: Aspekt
Uitgebracht: voorjaar 2011
ISBN: 978.94.6153.001.1


Bespreking:
Enigma was de beroemde codeermachine van de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog. Terwijl de Duitsers hun berichten via deze Schlüsselmaschine E, ook wel bekend als de Cypher Machine E, verstuurden, slaagden de mensen in het Londense Bletchley Park er ondertussen in deze boodschappen te decoderen. Dit gebeurde al vrij snel in het begin van de oorlog, in april 1940 om precies te zijn. De berichten waren belangrijk, omdat ze grondige informatie bevatten over de strategieën en de bewegingen van de Duitse troepen. Toch werd er door de geallieerden vreemd genoeg nauwelijks iets mee gedaan en jaren later blijkt dat er ook binnen de krijgsgeschiedenis niets is gedaan met de vele Enigmaberichten die toch een interessante blik bieden in een boeiend stuk verleden. Dat constateerde de historicus Hans Sakkers toen hij in The National Archives in Kew de duizenden Enigmaberichten, die het archief rijk is, de onder ogen kreeg. In het bijzonder over de strijd om de Westerschelde”. Eén van de meest cruciale gevechten tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij vond het daarom noodzakelijk om herziene beschouwing te geven over deze strijd. Hij schreef het boek “Enigma en de Westerschelde” dat onlangs is uitgebracht door uitgeverij Aspekt.

De strijd om de Westerschelde vond plaats van 1 oktober tot 8 november 1944. In dat gebied was het 15de leger van de Duitsers gelegerd, nadat de manschappen zich teruggetrokken hadden uit het noorden van Frankrijk, toen Antwerpen in de handen van de geallieerden viel. Na de val van de stad werd verwacht dat de Britse generaal en veldmaarschalk Montgomery, die daar de leiding had, meteen zou doortrekken naar de Westerschelde, omdat de Duitse troepen nog niet volledig op sterkte waren. Een feit dat bekend was bij de geallieerden zo blijkt thans uit het archief van Bletchley Park. Doch Montgomery legde de belangrijke informatie naast zich neer. Hij vond dat de Rijn en het Ruhrgebied een veel hogere prioriteit voor de Engelsen had dan de Westerschelde en gaf daarom voorkeur aan de luchtlandingsoperatie Market Garden. Over de eigenzinnigheid van Montgomery en zijn blunderende handelswijze is al vaker geschreven. Ook Sakkers ontkomt in zijn boek niet aan het vellen van een oordeel over Montgomery als één van de belangrijkste spelers in deze strijd. Het mag duidelijk zijn, zo stelt de auteur dat de ontsnapping van het 15de leger niet te wijten viel aan inschattingsfouten of vergissingen, daarvoor was de informatie uit Bletchley Park te nauwkeurig. Montgomery vond zijn eigen strategieën belangrijker en Eisenhouwer keurde de prioriteiten van Montgomery goed, mogelijk omdat hij verwachtte dat de Engelsen zouden falen. Bovendien hadden de geallieerden de Duitse strijdvaardigheid onderschat. Door deze eerzucht duurde de oorlog aanzienlijk langer en zijn er meer levens opgeofferd dan nodig was geweest, al beweerden  de geallieerden jarenlang het tegendeel.

Hans Sakkers is lid van Stichting Bunkerbehoud. Deze stichting houdt zich bezig met het beheer en educatie over de verdedigingswerken op Zeeland. Sakkers heeft al diverse boeken op zijn naam staan over Zeeland tijdens de oorlog. Ook over de Westerschelde. Eerder schreef hij in samenwerking met Hans Houterman het boek “Atlantikwall in Zeeland en Vlaanderen gedurende opbouw en strijd 1942-1944” Daarin werd de strijd om de Westerschelde vanuit Duitse militaire documenten belicht. In “Enigma en de strijd om de Westerschelde” wordt deze strijd dit maal belicht vanuit de gedecodeerde Enigmaberichten. De belangrijkste vragen, die in zijn boek spelen zijn hoe de ontcijferaars in Bletchley Park deze berichten verwerkten en wat werd er mee gedaan. Dat onderzoek heeft een boeiend boek opgeleverd. De auteur heeft zijn boek“Enigma en de strijd om de Westerschelde” ingedeeld in twee delen. In het eerste deel bespreekt hij uitgebreid de informatie die gegeven was aan de geallieerden dankzij de gekraakte Enigmacode. In het tweede deel geeft hij een kritische analyse over het handelen van de geallieerden vooral rond de Westerschelde. Sakkers komt vervolgens tot de conclusie dat de Enigmaberichten onontbeerlijk zijn voor de militaire geschiedschrijving. Ze zijn een interessante en waardevolle bron, zoals ze dat ook waren voor de geallieerden. Het is dan ook – op zijn mildst gezegd- teleurstellend te noemen dat die gegevens destijds niet ter harte zijn genomen door de geallieerden. “Enigma en de strijd om de Westerschelde” is een verrassend boek dat vooral veel lezers zal  aanspreken, die interesse hebben in de krijgsgeschiedenis van Nederland. Voor diegenen, die de oorlog bewust hebben meegemaakt, zal dit boek zelfs tot verbijstering leiden.

Beoordeling: X X X X Zeer goed