-Verstoorde werkelijkheid -Gerjo van der Horst

Verstoorde werkelijkheid

Auteur: Gerjo van der Horst
Boekvorm:paperback
Pagina’s: 252
Uitgever: Gopher
Uitgebracht: najaar 2011
ISBN: 978.90.5179.767.1
ISBN voor ebook: E978.90.5179.767.1


Bespreking
:
Iedere oorlog eist vele slachtoffers, de Eerste en Tweede Wereldoorlog in het bijzonder. Daarvan zijn de vele namen op monumenten en de vele witte kruizen op de erebegraafplaatsen de stille getuigen. Zij zijn de omgekomen slachtoffers. Waar echter nauwelijks bij wordt stil gestaan zijn diegenen, die een oorlog overleefd hebben, maar die gebukt gaan onder de veelal blijvende psychische schade, die zij hebben opgelopen doordat zij getuigen waren van vreselijke gebeurtenissen in de oorlog. Dat waren meestal jonge mensen en kinderen. Deze slachtoffers zijn onbekend gebleven bij het grote publiek. Als 14-jarige en dochter van een moeder, die tijdens de Tweede Wereldoorlog in Den Haag het bombardement had overleefd en de Hongerwinter had meegemaakt, raakte Gerjo van der Horst gefascineerd in dit fenomeen wat we tegenwoordig zouden omschrijven als ptss -post traumatisch stress syndroom. Ze schreef toen een roman, gebaseerd op het verhaal van haar moeder en andere verhalen van overlevenden in haar omgeving, waarin het draait om de psychische verwonding en het gevolg daarvan. Nu, vele jaren later, is deze roman als boek verschenen bij uitgeverij Gopher onder de titel “Verstoorde werkelijkheid”.

“Verstoorde werkelijkheid”speelt zich af vlak na de oorlog. Op een avond de jonge en verwarde David Poolman de kliniek wordt binnengebracht, raakt psychiater Paul Bremer meteen in de ban van deze jongen. David is in de oorlog ooggetuige geweest van een aangrijpend voorval en daardoor is zijn geheugen geblokkeerd geraakt. Alleen de beelden, die op zijn netvlies gegrift staan, blijven in zijn hoofd spoken en vermengen zich met de werkelijkheid. Bremer wil niets liever dan deze jongen verlossen van zijn traumatische ervaringen, die hem echter stevig in hun greep lijken te houden. Het wordt een strijd voor zowel Bremer als de jonge Poolman om David weer grip te laten krijgen op de werkelijkheid en de oorlog voorgoed achter zich te laten. Aan het einde van het boek blijkt wat de aanleiding was voor die noodlottige gebeurtenis, waardoor David psychische littekens had opgelopen.

Het verhaal is goed opgezet en uitgewerkt en blijft tot het einde toe de lezer boeien. Wel mist het boek qua schrijfstijl enige diepgang. Ook eindigt het boek wat al te idealistisch, want David koestert geen wraakgevoelens, integendeel hij is zeer vergevingsgezind. Hij weet ook zijn ptss te overwinnen. Iets wat in de praktijk lang niet altijd het geval is. Gezien de jeugdige leeftijd, waarop de auteur het oorspronkelijke manuscript heeft geschreven, is deze imperfectie zeker begrijpelijk. Gelukkig maakt ze die onvolkomenheden ruimschoots goed door haar volwassen aanpak van het thema. Van der Horst heeft dit psychologische element mooi tot uitdrukking gebracht in dit boek. Diverse kenmerken van ptss komen goed aan de orde, zoals de voortdurende nachtmerries en de angsten dat één van de voornaamste kenmerken zijn. Angst om kwetsbaar te zijn bijvoorbeeld, wat leidt tot het wantrouwen in de medemens, waardoor contact maken met vreemden veelal niet eenvoudig is. Maar ook angst voor herbeleving van traumatische gebeurtenissen, waardoor waan en werkelijkheid door elkaar lopen en de angst om in grote gezelschappen te moeten verkeren door het gebrek aan vertrouwen in zichzelf, maar ook in de omgeving. Dergelijke zaken zijn ook bij David, de hoofdpersoon in het boek terug te vinden. Hij wantrouwt Paul Bremer aanvankelijk behoorlijk en het vertrouwen tussen hen groeit slechts met vallen en opstaan en als het dan echt moet, geeft ook David de voorkeur aan kleine gezelschappen, omdat die minder energie van hem vergt. Minder mensen betekent dat hij beter overzicht kan houden op wat om hem heen afspeelt. Wat van der Horst ook goed weergeeft, is de wissel, die mensen met ptss trekken op hun omgeving. Het zijn niet de makkelijkste mensen om mee om te gaan vanwege hun onzekerheid en instabiliteit. Zo zet David zonder dat hij het zelf weet de relatie van Paul Bremer en diens vriendin onder druk en wordt hij onrustig en narrig tegen naasten, wanneer hij het gevoel heeft dat zijn belevingswereld niet serieus genomen wordt.

“Verstoorde werkelijkheid” gaat over een gebeurtenis tijdens de Tweede Wereldoorlog, maar het had net zo goed iedere andere willekeurige oorlog kunnen zijn. Ptss is van alle tijden en kan iedereen overkomen, die een traumatische ervaring als er in oorlogen velen zijn, mee maakt. ”Verstoorde werkelijkheid”laat ook duidelijk zien dat psychische littekens weliswaar voor de buitenwereld onzichtbaar zijn, maar zodra ze eenmaal aan de oppervlakte zijn gebracht, zijn ze ook niet zo makkelijk uitwisbaar voor de maatschappij als vaak gehoopt. Het etiket van “gestoord zijn” blijft aanwezig bij iemand met ptss, ook al is er een wezenlijk verschil. Dat is eigenlijk de boodschap, waar het in dit boek om gaat. De lezer vindt in “Verstoorde werkelijkheid”een realistisch verhaal dat de ogen opent voor het verborgen leed bij overlevenden als gevolg van menselijk streven naar macht.

Beoordeling: X X X X Zeer goed

Advertenties