-Spoor naar Woeste Hoeve -Richard Schuurman

Spoor naar Woeste Hoeve
De zoektocht naar de geëxecuteerde piloot Czeslaw Oberdak

Auteur: Richard Schuurman
Boekvorm: hard cover, zwart-wit illustraties
Pagina’s: 357
Uitgever:Verloren
Uitgebracht: februari 2012
ISBN:978.90.9704.250.9


Bespreking:
Czeslaw Oberdak, een Poolse vliegenier, was 23 jaar, toen in de vroege ochtend van 8 maart 1945 het schot klonk dat definitief een einde maakte aan zijn jonge leven. Hij bevond zich onder de 117 mannen, die geëxecuteerd werden nabij Woeste Hoeve. Een vergeldingsdaad van de Duitse bezetter voor de aanslag op Höhere SS- und Polizeiführer Nordwest Hanns Rauter op februari 1945. Dat zich een Poolse vliegenier bevond onder de slachtoffers was niet bekend. Dit is pas recentelijk ontdekt door de journalist Richard Schuurman na intensief speurwerk van 20 jaar. Over zijn onderzoek is het boek verschenen “Spoor naar Woeste Hoeve”, uitgegeven bij uitgeverij Verloren.

In dit adembenemende boek spelen eigenlijk 2 thema’s een belangrijke rol. Als eerste is er het verhaal van Czeslaw Oberdak, de Poolse vliegenier. Dat is ook het uitgangspunt van “Spoor naar Woeste Hoeve”. Schuurman werd op Oberdak geattendeerd, toen een brief van Ludmila Kaczmarska op zijn bureau terecht kwam. Zij was de zus van Oberdak en al jaren op zoek naar het lot van haar broer. Het enige wat zij van Czeslaw wist, was dat hij een noodlanding gemaakt had in een weiland nabij Ommen op 30 mei 1944. Deze kreet om hulp had Schuurman onmiddellijk in zijn greep en vol overgave ging hij op onderzoek uit. Oberdak had zijn noodlanding overleefd en na 9 onderduikadressen kwam hij terecht in Hoenderloo, waar hij uiteinde gearresteerd werd door de Duitsers.

Als gevolg van zijn speurtocht kwam Schuurman tevens op het spoor van de aanslag bij de Woeste Hoeve, het tweede thema dat uiteindelijk onlosmakelijk verbonden bleek te zijn met Oberdak. Deze aanslag ging de geschiedenisboeken in als een mislukking, want het eigenlijke doel was een vrachtwagen geweest. Echter door moeilijk zicht wegens de donkerte en misleid door het geluid van de uitlaat overviel de groep van Geert Gosens de cabriolet van Hanns Rauter. Althans zo luidt de gebruikelijke versie, doch Schuurman stelt in zijn boek dat deze aanslag eigenlijk nooit goed onderzocht is. Er zijn diverse vragen, waarop tot op heden nooit afdoende antwoorden zijn gegeven en daardoor zijn er in principe meerdere scenario’s mogelijk. Eén waarschijnlijke verklaring zou zijn dat deze aanslag wel degelijk bedoeld was als liquidatie van Rauter. De opdrachtgever zou Prins Bernhard zijn geweest, niet alleen uit nationaal belang, maar ook uit persoonlijke rancune. Maar er zijn ook vermoedens dat er een NSB-complot gaande was.

Hoe dan ook, deze aanslag kon in ieder geval niet zonder represaille blijven. Uit heel Nederland werden Todeskandidaten gevorderd. Het opstellen van Todeskandidaten was een maatregel van Brigadeführer Schöngarth. Het waren gevangenen, die toch al de doodstraf verdienden, omdat zij zich schuldig gemaakt zouden hebben aan sabotage en ongeoorloofd wapenbezit. Ze werden echter niet meteen ter dood gebracht, maar achter de hand gehouden om bij represailles geëxecuteerd te worden. Vanwege wapenbezit tijdens zijn arrestatie werd ook Oberdak beschouwd als terrorist en stond hij te boek als Todeskandidat. Zijn vonnis werd voltrokken bij Woeste Hoeve.

Richard Schuurman heeft in “Spoor naar Woeste Hoeve”een gedegen, bijna minutieuze reconstructie gemaakt van de aanslag op Rauter. Daarmee is “Spoor naar Woeste Hoeve” een boeiend boek geworden over één van de meest intrigerende gebeurtenissen uit onze oorlogsgeschiedenis. Met brede aandacht voor de verzetsman Geert Gosens en de Nazi’s Hanns Rauter en Eberhard Schöngarth, maar ook voor de vraag wie nu eigenlijk verantwoordelijk was voor die represailles. Echter, de nadruk ligt toch bij de reconstructie van de gebeurtenissen in het leven van Czeslaw Oberdak tijdens de oorlog en die is nog interessanter. Diezelfde toewijding en gedrevenheid, die Schuurman in zijn onderzoek gestopt heeft, is overduidelijk voelbaar in dit boek. Dankzij zijn krachtige schrijfstijl komt de jonge vliegenier steeds meer tot leven en is het niet meer alleen de auteur, die zich verbonden voelt met Czeslaw. Ook de lezer ervaart deze verbondenheid en leeft pagina na pagina intens mee met de moeizame pogingen van de auteur om zijn vermoeden bewezen te krijgen dat de “onbekende Nederlander”, zoals vermeld stond op de steen op erebegraafplaats Loenen, inderdaad de Poolse piloot Czeslaw Oberdak moest zijn. “Spoor naar Woeste Hoeve”is een boek dat de lezer van begin tot eind in zijn ban houdt.

Richard Schuurman ontving onlangs het Poolse Ridderkruis van de Orde van Verdienste voor zijn inzet in de zaak Czeslaw Oberdak.

Beoordeling: X X X X X Uitstekend