-Reserve -kapitein -Caspar van den Berg

AlbachReserve -kapitein
Het levensverhaal van de reserve-officier Jan Philip Albach 1903-1940

Auteur: Caspar van den Berg
Boekvorm: paperback met zwart-wit illustraties
Pagina’s: 248
Uitgever: Aspekt
Uitgebracht: juni 2013
ISBN: 978.94.6153.256.5

 

 

 

 

Bespreking:Zo nu en dan komt een onderzoek tot de ontdekking dat er een hiaat is in de geschiedschrijving. Caspar van den Berg ontdekte het hiaat in zowel de militaire wereld als in de civiele wereld, er was namelijk nauwelijks aandacht voor elkaars werelden, ondanks dat er een belangrijke verbindende schakel is, te weten de reserve- officieren. Zij staan enerzijds in het burgerleven, maar daarnaast besteden zij ook tijd aan militaire leven. Over dit krijgsmachtonderdeel wordt zelden iets vernomen, terwijl de reservisten eveneens wereldwijd ingezet worden door de landmacht. Toen Aat de Jonge, burgemeester van Dronten en zelf reserve -officier, het initiatief nam om de eedaflegging van de nieuwe lichting van het 40ste bataljon van het Korps Nationale Reserve plaats te laten vinden in het openbaar op het Redeplein, werd weer eens duidelijk hoe onbekend de reservisten zijn bij het grote publiek. Caspar van den Berg begon daarom een serieus historisch onderzoek naar de geschiedenis van de reserve- officieren. Hij deed dit aan de hand van archiefmateriaal van Jan Philip Albach en van opgenomen gesprekken tussen Jans broer Ben en diens dochter. Het verhaal over Albach en de reserve- officieren is onlangs verschenen onder de titel “Reserve kapitein. Het levensverhaal van de reserve- officier Jan Philip Albach(1903-1940)”bij uitgeverij Aspekt.

Het is juist de brede opzet van het onderzoek dat “Reserve- kapitein” tot een verrassend boek maakt. Naast de levensgeschiedenis van Jan Albach en de ontwikkelingen van de reserve –officieren in de periode 1893 tot en met 1940, belicht Van den Berg ook uitgebreid het Regiment Wielrijders, waarbij Albach werd ingedeeld in 1939. Voor de tegenwoordige generatie is dit regiment helemaal een onbekend fenomeen. De manschappen, die behoorden tot RW, verplaatsten zich per fiets en motorfiets. Ze werden voornamelijk ingezet voor berichtendiensten, later ook voor verkenning- en beveiligingstaken. Hun embleem was het wiel met zes spaken dat in het boek ook diverse keren is afgebeeld. In het buitenland waren dergelijke regimenten al eerder actief geweest. In Nederland moesten de wielrijders hun nut nog bewijzen en dat zou gebeuren in de Tweede Wereldoorlog.

Het leven van Albach wordt gekenmerkt door plichtsbesef en moed. Dat is terug te vinden bij de jaarlijkse herhalingsoefeningen. Hoewel hij sommige oefeningen als vervelend ervoer, onttrok hij zich toch niet aan zijn plicht en vervulde de taken naar behoren. Maar ook in de oorlog keren deze karaktertrekken terug, wanneer hij voortdurend contact probeerde te houden met zijn manschappen. Jan werd geboren in een welgesteld gezin en groeide op met normen en waarden als gehoorzaamheid en fatsoen. Met zijn jongere broer Ben was van meet af aan een innige band. Op school blonk Jan uit in rekenen en gymnastiek. Zoals het gebruikelijk was in die tijd, moest ook Jan zich op de leeftijd van 20 jaar inschrijven voor dienstplicht. Vanwege zijn studie handelswetenschappen lukte het hem om uitstel te krijgen. Eind 1925 ontving Jan het bericht dat hij verplicht de officiersopleiding moest gaan volgen in Kampen aan de School voor Reserve Officieren. De reserve –officieren moesten het tekort aan beroepsofficieren aanvullen en ze waren daarom niet onbelangrijk. Jan kwam terecht bij de RW- Regiment Wielrijders. Vanaf dat moment begon Jan naar huis te schrijven, de brieven en kaarten werden voor Van den Berg één van de belangrijkste bronnen over deze periode in het leven van Albach. Na zijn opleiding deed het burgerleven zijn intrede. Jan ging werken bij het scheepvaartbedrijf Vinke & Co en trouwde. Wel moest hij jaarlijks terug naar het militaire leven om voor een aantal weken weer onderricht te krijgen en zijn oefeningen bij te houden. Die wisseling tussen de beide werelden leidde tot een spanningsveld bij Jan.

Tijdens de mobilisatie in 1939 werd ook Jan Albach onder de wapenen geroepen. Het RW was intussen aan het reorganiseren en dat leidde tot de nodige chaos. Toch werden bij het uitbreken van de oorlog ook de mannen van het RW ingezet. In die beruchte eerste dagen in mei ‘40 waren ze voornamelijk actief in en om Dordrecht en het was ook daar waar Albach de dood vond. Over de ware oorzaak bestaat nog altijd twijfel. In dit boek geeft de auteur zijn visie over die fatale gebeurtenis door de meest logische lijnen te volgen en dan valt bijna zeker te concluderen dat mitrailleurvuur een einde aan zijn leven maakte, terwijl Albach steeds van plek moest wisselen om zijn compagnie te kunnen leiden. Het verhaal dat Albach daarna zichzelf het genadeschot zou hebben gegeven, verklaart Van den Berg dan ook als ongeloofwaardig.

Door in “Reserve –kapitein” Jan Albach centraal te stellen, waar omheen een deel van de geschiedenis van de reserve- officieren en het RW geplooid is, heeft het onderzoek een persoonlijk tintje gekregen, wat het boek levendiger maakt. Om een nog correcter beeld van Albach te geven, gaat de auteur steeds uit van de oorspronkelijke situatie, zoals Albach die ervaren heeft, toen velen en zeker de reserve –officieren er nog niet van uit gingen dat Nederland echt bij de oorlog betrokken zou worden. Van den Berg vindt het geen recht doen aan Albach om uit te gaan van de gebeurtenissen, die aan de latere generaties bekend zijn geworden en die het verleden gekleurd hebben. Caspar van den Berg onthult in zijn boek “Reserve –kapitein” een boeiend stukje onbekende militaire geschiedenis dat beslist vele geïnteresseerden in deze materie ongetwijfeld zal aanspreken.

Beoordeling: X X X X Zeer goed.

Advertenties