-De oorlog is nog lang niet voorbij -Tomas Ross & Iona Hogendoorn

De oorlog is nog lang niet voorbij

Auteur: Tomas Ross
Foto’s: Iona Hogendoorn
Boekvorm: gebonden, geïllustreerd
Pagina’s: 256
Uitgever: A.W.Bruna
Uitgebracht: maart 2011
ISBN: 978.90.2295.959.6



Bespreking:
Op 6 mei 1945 werd in de aula van de toenmalige Landbouwhogeschool naast hotel De Wereld de capitulatie door de Duitsers ondertekend en daarmee was de oorlog ook voor Nederland feitelijk voorbij. Dat wil zeggen dat de bezetting ten einde was, maar voor velen, die de oorlog hebben meegemaakt, is de oorlog zelfs vandaag de dag nog lang niet voorbij. Eén van die velen is de bekende historicus en schrijver Tomas Ross. In zijn nieuwste boek “De oorlog is nog lang niet voorbij” dat verschenen is bij A.W. Bruna Uitgevers en vertelt Tomas Ross wat vijf jaar oorlog betekende voor het dagelijkse leven in Nederland. Na de Duitse inval leek het gewone leven zich weer te hernemen, toch veranderden er ook dingen. Ramen moesten verduisterd worden, voedsel ging op de bon en de mensen kozen voor of tegen het nazisme. Wie tegen was, ging in het verzet. Er kwam een Kultuurkamer voor kunstenaars, wie weigerde zich in te laten schrijven kreeg een Berufsverbot. Ook voor de Rijksduitsers, immigranten, die zich sinds begin jaren dertig in Nederland gevestigd hadden en intussen goed geïntegreerd waren, stonden veranderingen te wachten. Ze verkregen privileges van de Duitse bezetter, wat er toe leidde dat ze met grote achterdocht door de Nederlanders werden bekeken. De Rijksduitsers moesten ook dienst nemen bij de Wehrmacht en wie zich hiertegen verzette, moest onderduiken. Tomas Ross beschrijft over deze en veelal andere bekende gebeurtenissen, maar ze zijn aangevuld met zijn persoonlijke visie over verschillende zaken.

Geboren in 1944 heeft Ross zelf de oorlog nauwelijks bewust meegemaakt, daarom worstelde hij met vele vragen, omdat de oude generatie over de gebeurtenissen tijdens de oorlog bleef zwijgen. Zij wilden het liefst hun ervaringen verdringen, want de oorlog had voor hen lang genoeg geduurd. Maar voor de volgende generatie, die niets van de oorlog wist, was de oorlog nog lang niet voorbij en dat geldt zelfs nog voor de huidige generatie, gezien de toenemende belangstelling voor de herdenkingen. Ook voor Tomas Ross was de oorlog nog niet voorbij, sterker nog die fascineert hem. In dit boek tracht hij voor zichzelf de oorlog te bevatten en een aantal thema’s keren daarbij regelmatig terug, zoals het thema goed of fout. Voor Ross zeer belangrijk. De kern voor zijn

standpunt is te vinden bij zijn vader en zijn oom. Zijn vader was politieman en had zich in 1943 aangesloten bij het gereformeerde verzet, zijn broer echter was lid van de NSB. Duidelijke keuzes dus en daarom is er bij Ross ook geen ruimte voor “grijs”. Begrippen als goed en fout in de oorlog zijn begrippen, die tegenwoordig ook nog steeds gelden, daarvan getuigt de discussie, die in 2010 ontstond over de vraag of de Duitse ambassadeur toegelaten moest worden bij de Nationale Dodenherdenking. Op dit punt is de oorlog zeker nog lang niet voorbij. In het boek is ook de verbijstering terug te vinden, die Ross heeft over het feit dat na de Duitse inval de Nederlanders gewoon verder gingen met hun leven. Natuurlijk moest men zien te overleven, maar daarnaast bleef het sociale leven doorgaan. Evenementen als de Elfstedentocht en voetbalwedstrijden vonden gewoon plaats.

Naast het dagelijkse leven in Nederland tijdens de bezetting, besteedt Tomas Ross ook aandacht aan diverse mysteries, die tot nu toe nooit zijn opgelost, zoals de affaire King Kong, over de dubbelspion Chris Lindemans, waarvan Ross het vermoeden heeft dat Lindemans wel degelijk de waarheid sprak, toen hij weerde dat hij contact had met de Amerikaanse en Canadese inlichtingendiensten over Operatie Market Garden. Ook het bekende Englandspiel komt aan de orde, evenals de beruchte Stadhoudersbrief, waarin prins Bernhard aan de Nazi’s aangeboden zou hebben om stadhouder over Nederland te worden onder Duits toezicht. Wat daarbij opvalt, is dat Ross milder is geworden ten aanzien van Bernhard. In het geval van de Stadhoudersbrief komt de auteur zelfs enigszins beschermend over. Ross ziet Bernhard niet als een verrader, maar veronderstelt hij dat Bernhard de illusie had om als stadhouder zijnde in te kunnen gaan tegen de Jodendeportaties. Ten aanzien van Churchill neemt Ross echter een hardere houding aan. Churchill wilde ten koste van alles de oorlog doorzetten in de hoop dat Engeland als overwinnaar uit de bus zou komen. Als echte communistenhater voelde Churchill dan ook weinig voor hulp aan het Nederlandse verzet, waarin de Communisten juist rijkelijk vertegenwoordigd waren. Dat streven van Churchill om het Britse imperium te herstellen desnoods door vele mensenlevens te offeren, maakt hem in de ogen van Ross fout.

In “De oorlog is nog lang niet voorbij” ervaart de lezer de betrokkenheid van de auteur met zijn onderwerp en zo ontstaat er een levendig beeld dat met name jongere lezers zeker zal aanspreken. Vooral, omdat het boek rijkelijk geïllustreerd is met schitterende foto’s van Iona Hogendoorn. Immers, één ding is zeker: de generatie, die de oorlog bewust hebben meegemaakt, mogen dan bijna verdwenen zijn, maar in veel levens van de naoorlogse generatie speelt de oorlog nog steeds bewust of onbewust een belangrijke rol en zolang nieuwe generaties nog steeds vragen stellen over de Tweede Wereldoorlog, waarop nog steeds geen antwoorden gegeven zijn, is hij nog lang niet voorbij.

Beoordeling: X X X X Zeer goed


Advertenties