-De Oorlog – Ad van Liempt

De Oorlog
Met medewerking van Hans Blom.

Auteur: Ad van Liempt
Boekvorm: gebonden met zwart-wit illustraties
Pagina’s: 501
Uitgever: Balans
Uitgebracht: 2009
ISBN: 978.94.6003.188.5

 

Bespreking:Vlak na de oorlog werd de geschiedschrijver Lou de Jong opgedragen om de geschiedenis van Nederland tijdens de bezettingsjaren te beschrijven. Dat werd de omvangrijke boekenreeks “Het Koninkrijk der Nederlanden”. In de 60-er jaren volgde de documentaireserie voor TV “De Bezetting” eveneens van de hand van Lou de Jong. Thans zo’n 40 jaar later ontstond de behoefte aan een herziening van die televisiereeks, het zou een meer eigentijdser versie moeten worden en vlotter van presentatie. Zo ontstond “De Oorlog”. Tegelijk met de televisieserie verscheen het boek met dezelfde titel,  geschreven door Ad van Liempt met medewerking van Hans Blom, voormalig directeur van het NIOD, thans voorzitter van bestuur van het Verzetsmuseum Amsterdam.

Aan dit boek ging een nieuw onderzoek vooraf, waarbij van Liempt steun ontving van vier andere researchers, hetgeen ook weer nieuwe feiten en nieuwe documenten aan het licht brachten, zoals het dagboek van het joodse naaistertje Klaartje de Zwarte- Walvisch. Hoewel het boek en de tv-serie op elkaar afgestemd zijn –zo bevatten beiden 9 hoofdstukken cq. afleveringen met dezelfde titel- is het boek zonder meer ook voortreffelijk zelfstandig te lezen. Het biedt een volledig overzicht vanaf de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog tot en met de nasleep ervan. Een belangrijke plaats wordt in het boek ingenomen door de Jodenvervolging, maar ook andere thema’s komen aan de orde: de tewerkstelling van de Nederlandse mannen in Duitsland, de hongerwinter en ook hoe Nederland tijdens de invasie van de geallieerden ineens zelf frontgebied werd. Daarnaast wordt er ook aandacht besteed aan Nederlands-Indië ten tijde van de oorlog. In het laatste hoofdstuk wordt uitgebreid stil gestaan bij de verwerking van de oorlog en de nagedachtenis ervan.

Toch is het boek “De Oorlog” geen droge opsomming van feiten en belangrijke namen geworden. Wat dit boek zo bijzonder maakt, zijn twee opmerkelijke aspecten. Ten eerste is dat de persoonlijke invalshoek. Dagelijkse gebeurtenissen in de vorm van informatieve teksten worden op een mooie evenwichtige manier afgewisseld met persoonlijke ervaringen door middel van citaten uit dagboeken en brieven van mensen, die deelgenoot waren aan de oorlog. Hierdoor wordt de lezer op boeiende wijze meegevoerd door het boek en voelt men zich meer betrokken bij de geschiedenis. Het tweede aspect wat opvalt, is dat dit boek geen eenzijdige kijk op de toenmalige maatschappij geeft. Dat mag blijken uit het feit dat er staan citaten in van zowel slachtoffers als van daders, zoals van joodse mensen, van verzetsmensen, maar ook van NSB-ers en van Duitse militairen. Zo wordt een fraai totaalbeeld van die  moeilijke oorlogsjaren geboden.

Door deze aanpak is “De Oorlog” tevens een kritisch boek geworden, waarbij er voortdurend een balans is tussen goed en fout, niet alleen tijdens de oorlog, maar ook daarna. Zo wordt er niet alleen aandacht besteed aan de joden, die in kamp Westerbork zaten, maar ook aan de NSB’ers, die  na de oorlog in hetzelfde kamp werden ondergebracht en dat maakt het boek “De Oorlog” mede zo interessant. Helemaal onverwachts is dit  overigens niet. Voor een schrijver als de journalist Ad van Liempt is de Tweede Wereldoorlog namelijk zeker geen onbekend terrein. In het verleden heeft hij samengewerkt met Lou de Jong aan “de Bezetting” en inmiddels staan er al diverse boeken op zijn naam met als onderwerp de oorlog. Het boek “De Oorlog” is mede door zijn prettige schrijfstijl ook nog eens een goed overzichtelijk naslagwerk geworden en hierdoor beslist een aanrader voor iedereen, die geïnteresseerd is in de vaderlandse geschiedenis ten tijde van de Tweede Wereldoorlog.

Beoordeling:  X X X X  Zeer goed