-De man van Tsinegolde -Alexandra Terlouw- van Hulst

TsinegoldeDe man van Tsinegolde

Auteur: Alexandra Terlouw- van Hulst
Boekvorm: paperback
Pagina’s: 320
Uitgever: de Kring
Uitgebracht: maart 2013
ISBN: 978.94.9156.720.9

 


Bespreking:
Bijna iedereen kent het boek “Ooorlogswinter” van schrijver en voormalig politicus Jan Terlouw. Maar wat velen niet weten is dat ook zijn vrouw, Alexandra Terlouw- van Hulst schrijfster is en ze doet dit beslist niet onverdienstelijk. Recentelijk is van haar hand de meeslepende en mooi geschreven roman “De man van Tsinegolde” verschenen bij uitgeverij de Kring.

Het verhaal speelt zich af rond Nieuwer Amstel –het huidige Amstelveen en is grotendeels gebaseerd op de jeugdjaren van de auteur. Alexandra werd in het harmonieuze en liefdevolle gezin van Hulst geboren als de jongste van drie dochters. Maar een geheel onbezorgde jeugd zou het niet worden. Een belangrijke gebeurtenis diende zich aan, die een aantal jaren zijn invloed zou laten gelden op haar jonge leven. De Tweede Wereldoorlog stond op punt van uitbreken en voor de drie jonge meisjes zou het leven aanstonds drastisch gaan veranderen. In het boek gaan vader en moeder Van Hulst schuil achter Tjalling en Tsinegolde Idsinga. De vijfjarige dochter Chaja is gebaseerd op de jonge Alexandra. Het leven van de drie meisjes was voornamelijk gevuld met naar school gaan, musiceren en het verzorgen van hun schildpadden, maar dat verandert als het oorlog wordt. Hun moeder Tsinegolde is Joods en ze loopt de kans om te worden opgepakt en gedeporteerd. Haar man Tjalling is echter niet van plan dit zomaar te laten gebeuren en hij besluit de afstammingspapieren te vervalsen. Via zijn vriend, Oom Arie, komt hij terecht in het verzet en al spoedig worden ook in het huis van Tjalling en Tsinegolde Joden verborgen. Voor hun dochters proberen ze het gewone leven zo veel mogelijk doorgang te laten vinden, maar de meisjes ontdekken dat er toch vreemde dingen in huis gebeuren in huis en ondanks hun jonge leeftijd blijken ze er beter mee om te kunnen gaan dan van hen verwacht werd.

Het interessante aan “De man van Tsinegolde” is dat het geschreven is vanuit de optiek van de drie kinderen. De lezers krijgen een glimp te zien hoe de oorlog was voor kinderen en nu eens niet vanuit de kampen, maar onder huiselijke omstandigheden, terwijl hun ouders in het verzet zaten. Hun anders zo vertrouwde wereld werd ineens een wereld met dreigingen en angsten. Ergens werd van hen verlangd dat ze snel volwassen werden, ook al probeerden de ouders die dreigingen zo ver mogelijk van hen te houden. Maar tegelijk waren ze ook nog kind en kinderen leven van moment naar moment en genieten van de aandacht, die hun ouders hen geven en begrijpen nog niet veel van de haat, die mensen voor elkaar kunnen hebben. Die discrepantie ervaart de lezer heel duidelijk bij de beschrijving van de inval van de Duitsers in het huis van de Idsingas. Chaja wacht op haar zus Hadas. Als zij te lang weg blijft, gaat Chaja op onderzoek uit. Bij aankomst thuis voelt ze dat er iets mis is, ze gaat het huis niet binnen, maar waarschuwt haar vader om niet thuis te komen. Hadas, die nog thuis was op het moment van de inval, probeert ondertussen zo goed mogelijk haar mannetje te staan tegenover de indringers, bijgestaan door haar oudste zus Naomi. Door de spanning, die hen bijna te veel wordt, maken ze fouten en de kinderen voelen zich daar schuldig over.

“De man van Tsinegolde”is een kleine familiekroniek, die weliswaar het gezichtspunt van een kind tijdens de oorlog weergeeft, toch allerminst een echt jeugdboek te noemen is. De schrijfstijl is zonder meer volwassen, maar wel met humor zo nu en dan. Daarnaast is de roman ook nog eens leerzaam en dat maakt dat dit boek ook geschikt is voor een jeugdiger lezerspubliek. Alexandra Terlouw heeft zich namelijk niet alleen beperkt tot haar jeugdherinneringen. Aangezien de auteur het gevoel had gekregen dat ze de negatieve ervaringen had verdrongen, heeft ze voor deze roman ook onderzoek gedaan naar de algemene feiten en gebeurtenissen om de achterliggende geschiedenis zo accuraat mogelijk te kunnen weergeven. Dat is onder meer terug te vinden in het fragment over het calmeyeren van Joden of anders gezegd het ontjoden. In 1941 werd Zentralstelle für jüdische Auswanderung opgericht. Dit bureau was verantwoordelijk voor de deportatie van de Joden uit Nederland. Door aan te tonen dat zich in de afstamming niet-joden bevonden, kon het gebeuren dat deze mensen van de deportatielijsten afgehaald werden. Bij twijfel over de afstamming kon een verzoekschrift ingediend worden bij Abteilung Innere Verwaltung van het Generalkommissariat für Verwaltung und Justiz. Hier werkte de Duitse jurist Hans George Calmeyer. Menig keer willigde hij deze verzoeken in, ook al vermoedde hij dat de verklaringen vervalst waren en zo kon een aantal Joden dankzij hem alsnog onderduiken. Ook Tjalling Idsinga bezocht Calmeyer in een poging om de familie van zijn vrouw te behoeden voor deportatie.

De invloed van oorlog is merkbaar aanwezig gebleven bij Alexandra Terlouw. In het boek schrijft ze dat Tsinegolde Hitler nooit bij naam noemde, ze sprak over hem als de man van wie ze weigert de naam uit te spreken. Ook de auteur zet dit gebruik consequent door. Een teken van eerbied tegenover haar moeder, doch het vertolkt ook de negatieve gevoelens van de auteur over het Nazisme, die behalve in de gedachten van Chaja af en toe te lezen valt, ook tussen de regels door voelbaar is. Maar het zal de lezer evenmin ontgaan dat de herinneringen met warmte zijn opgetekend. Het boek straalt ook een zekere trots uit. De kleine Chaja immers was dol op haar vader. In haar ogen was hij de held, die moeilijkheden kon oplossen en met wie ze haar geheimen kon delen, die ze liever voor haar moeder verborgen hield. Wanneer ze langzaam maar zeker gaat beseffen dat haar vader ook belangrijk is voor andere mensen, ook al beseft ze op dat moment nog niet de volle omvang, neemt haar trots toe. Tjalling Idsinga vond dat wat hij gedaan had in de oorlog niets bijzonders was en juist daarom is “De man van Tsinegolde” een bijzonder verhaal geworden.

Beoordeling: X X X X     Zeer goed

Advertenties