-Dansen in schuilkelders – Johanna Wycoff -de Wilde

Dansen in schuilkeldersDansen in schuilkelders
Mijn dagboek uit de Tweede Wereldoorlog

Auteur: Johanna Wycoff- de Wilde
Boekvorm: hardcover met foto’s
Pagina’s: 196
Uitgever: QV Uitgeverij
Uitgebracht: april 2012
ISBN: 978.90.8097.400.5

 

Bespreking:“Als ik er toch aan denk hoe Hitler het leven van ons, tieners, verknalt…” schreef Johanna de Wilde in juli 1944 in haar dagboek. Treffender had het niet gezegd kunnen worden als er een samenvatting gegeven moet worden van het boek “Dansen in schuilkelders” van uitgeverij Quo Vadis. Voor veel kinderen en jongeren was de Tweede Wereldoorlog een ingrijpende gebeurtenis. Johanna de Wilde was in de oorlog woonachtig in Nijmegen. Haar ervaringen, die ze beschreef in haar dagboek zijn in dit boek op mooie wijze gebundeld en voorzien van prachtige foto’s.

“Dansen in schuilkelders” is een opmerkelijk boek, omdat het nu eens niet een beschrijving is van een ondergedoken meisje, maar van een tiener, die de oorlog bewust meemaakte. Johanna maakte deel uit van een groot gezin. Haar vader was journalist voor het dagblad “De Nijmeegsche Courant”en zij wilde ook journalist worden. Bij het uitbreken van de oorlog, besloot ze (op aanraden van haar vader) een dagboek bij te houden. Dit was tegen de zin van haar moeder, want enkele familieleden, onder wie een zus van Johanna zat in het verzet en haar moeder was bang dat bij een inval door de Gestapo het dagboek van haar dochter gevonden zouden worden.

Johanna komt over als een stoere meid, maar in wezen is ze een jonge puberende vrouw met een toekomst voor zich, waarover ze weliswaar ideeën heeft, maar zich geen enkele illusie koestert vanwege de oorlog. De uitkomst was immers onzeker, want het was maar de vraag of ze oorlog zou overleven. Die houding is meermaals terug te vinden in het boek. In die jaren werkte ze bij Smit Transformatorenfabriek. Daarnaast volgde ze studies, maar tegelijkertijd betwijfelde ze sterk het nut ervan. Die negatieve houding is ook terug te vinden in haar opvattingen over relaties. In tegenstelling tot haar vriendinnen en zussen, voelde Johanna er niets voor om een vaste relatie met een jongen aan te gaan, want het was maar de vraag hoe lang hen het geluk gegeven was. Zowel jonge als oudere mannen liepen de kans om opgepakt te worden, waarna ze in de Duitsland te werk gesteld werden. Maar ook was er het gevaar van de bombardementen. Na het “vergissingsbombardement”op Nijmegen door de geallieerden, vond in 1944 Operatie Market Garden plaats. Opnieuw stelde Johanna zichzelf de vraag of zij en haar familie ook deze fase van de oorlog zouden overleven.

Als compensatie voor de moeilijke tijden, zochten de jongeren afleiding in het dansen. Johanna was dol op dansen en iedere keer dat ze bombardement overleefde, danste ze in de schuilkelder. “Dansen in schuilkelders” is een mooi tijdsdocument, omdat het een goede kijk geeft op het leven van de jeugd in de oorlog. In een onzekere tijd als de puberteit kwam er nog een aantal onzekerheden bij. Verjaardagen werden op simpele wijze gevierd en eenvoudige zaken als kleding en voedsel, die voor de moderne jeugd bijna vanzelfsprekend zijn, waren in die oorlogsjaren nauwelijks verkrijgbaar. Om toch aan eten te komen, moesten er persoonlijke offers gebracht worden en zo verloren materiële dingen hun emotionele waarden. Dat blijkt zonder meer uit de beschrijving van Johanna, als ze de ketting van haar geliefde oma moet ruilen, omdat haar familie honger heeft. Voor volwassenen een logische en noodzakelijke maatregel, doch voor kinderen een hele ingrijpende stap. Kleding werd een begeerd goed zonder een identiteit te vertegenwoordigen. Johanna moest de jurken van haar zussen lenen. Maar veruit de grootste factor, die de onzekerheid voedde, was de angst. Toch probeerde ook die jeugd uiting te geven aan hun idealisme voor een goede wereld. Op hun manier zaten ze de bezetter dwars door het draaien van verboden Amerikaanse muziek of het schrijven van anonieme verzetsbrieven.

Operatie Market Garden leek de vooraankondiging van de lang verwachte bevrijding. Nederland werd overspoeld door soldaten uit diverse landen. Het huis van Johanna bood onderdak aan twee Engelse soldaten. De dagboekfragmenten zijn een indrukwekkend verslag van het toenemend oorlogsgeweld, zoals de beschietingen van Engeland met de V1’s en de V2’s. De granaten maakten de straten zo onveilig dat door de bewoners de voordeuren werden opengelaten, zodat de mensen de huizen konden binnenvluchtten tijdens de aanvallen. De intocht van de geallieerden leidde ook tot romantische relaties met de plaatselijke vrouwelijke bevolking en ook Johanna kreeg een huwelijksaanzoek van een Canadese militair. Dat zette haar voor de keus om haar land en haar familie te verlaten en elders een nieuwe toekomst op te bouwen. Een paar jaar na de oorlog is Johanna de Wilde inderdaad geëmigreerd. In Amerika heeft ze haar dagboek voor het eerst uitgegeven, maar gelukkig is het nu ook in het Nederlands verschenen. Tijdsdocumenten als “Dansen in schuilkelders”blijven belangrijk, niet alleen om de herinneringen levend te houden, maar ook als waarschuwing voor de toekomstige generaties.

Beoordeling: X X X X Zeer goed

Advertenties