-Archeologie van de Tweede Wereldoorlog in Overijssel – Overijsselse Historis

Archeologie van de Tweede Wereldoorlog in Overijssel

  

Uitgave: Overijsselse Historische Bijdragen
Boekvorm: ingenaaid met illustraties
Pagina’s: 140
Uitgeverij: Verloren
Uitgebracht: 2010
ISBN: 978.90.870.4227.1

 

 

 

Bespreking: Nederland is rijk aan bodemvondsten. Niet alleen uit de prehistorie of uit de Romeinse tijd, ook uit de Tweede Wereldoorlog zijn nog fysieke sporen te vinden in het Nederlandse landschap. Het zijn deze stille getuigen, die straks het verhaal van de oorlog verder moeten gaan vertellen nu het aantal ooggetuigen steeds minder wordt. De belangstelling voor de oorlog neemt weer toe en daarom besloot de Vereeniging tot beoefening van Overijsselsch Regt en Geschiedenis om haar 125ste jaarboek Overijsselse Historische Bijdragen in 2010 geheel te wijden aan de archeologische opgravingen van de Tweede Wereldoorlog in Overijssel. Het boek is uitgebracht bij uitgeverij Verloren.

In het boek “Archeologie van de Tweede Wereldoorlog in Overijssel” worden diverse overblijfselen uit de Tweede Wereldoorlog op interessante wijze in beeld gebracht. Overijssel heeft weliswaar geen cruciale rol gespeeld tijdens de Duitse inval in mei 1940, maar dat betekent niet dat de oorlog zwijgend aan deze provincie voorbij is gegaan. Zo beschikte Overijssel tijdens ’40-’45 over verdedigingswerken, werk- en strafkampen en was het vliegveld Twente belangrijk voor de Duitsers. Van een aantal van deze objecten zijn er nog sporen uit die tijd te vinden, die duiden op de aanwezigheid destijds van de Duitse bezetter. Bijvoorbeeld resten van de verdedigingslinie, die bekend stond als de IJssellinie. Van Arnhem tot aan het IJsselmeer waren er versterkingen aangelegd, maar na de capitulatie waren deze versterkingen nog nauwelijks van enige betekenis. Vanaf september 1944 maakten de Duitsers druk gebruik van deze. Er werden tankgrachten, loopgraven, schuttersputten aangebracht. Hiervan zijn nog overblijfselen in het landschap aan te treffen.

Ook van de luchtoorlog, die zich boven heel Nederland afspeelde, zijn in Overijssel sporen achtergebleven. Op vliegveld Twente waren er tussen de 1400 en 1600 manschappen gelegerd en vanaf daar stegen de vliegtuigen op voor deelname aan het Ardennenoffensief. Onder meer de zgn.splitterboxen scherfvrije opstelplaatsen voor vliegtuigen vlak naast de landingsbanen zijn hiervan nog stille getuigen. Maar de luchtoorlog werd niet alleen gevoerd met vliegtuigen, ook de V1- en V2-raketten werden vanuit Nederland afgevuurd, voornamelijk op Antwerpen. De aanwezigheid van deze wapens vormen een opmerkelijk hoofdstuk in de Sallandse geschiedenis. De wapens werden per spoor aangevoerd en ter plekke voorzien van hun explosieve lading. De raketten waren echter niet altijd betrouwbaar en regelmatig stortten ze vlak na hun lancering direct weer ter aarde. De kraters in de grond zijn nog aanwezig. Ook van de lanceerinrichtingen zelf, die bestond uit stalen startbanen op betonnen fundamenten zijn nog restanten bewaard gebleven.

Niet alleen het Overijsselse landschap wordt gekenmerkt door deze militaristische overblijfselen uit het verleden, ook in de steden treft men vaak nog van sporen uit de Tweede Wereldoorlog aan, zoals in Deventer en Zwolle. Rondom Deventer lag een heel verdedigingswerk, waarvan de loopgraven nog herinnert aan die periode en in Zwolle is in de grachten nog veel munitie aanwezig. Afkomstig van bombardementen door de RAF, maar ook van de Duitsers, die tijdens hun terugtrekking op het einde van de oorlog deze munitie in het stadswater dumpten.

In “Archeologie van de Tweede Oorlog in Overijssel” vragen de auteurs, voornamelijk archeologen, aandacht voor deze objecten, die allemaal iets vertellen over één van de belangrijke perioden uit onze vaderlandse geschiedenis. Doch het boek bevat meer dan alleen berichtgeving over de bodemvondsten. In de artikelen wordt ook uitleg gegeven over diverse objecten en vertellen de auteurs de geschiedenis achter de historische plekken als vliegveld Twente en de werkkampen. De artikelen worden afgewisseld met een schat aan foto’s en plattegronden en dat maakt dit boek naast een archeologische gids van Overijssel ook nog eens tot een zeer informatief boek. Natuurlijk is er ook een andere kant aan deze archeologische opgravingen. Helaas zijn niet alle objecten nog in goede conditie, sommige kazematten bijvoorbeeld verkeren in erbarmelijke staat en daarom is er zorg om behoud van dit cultuurgoed. Gelukkig groeit de belangstelling voor de Tweede Wereldoorlog nog steeds en daarmee wordt ook de druk tot behoud van deze overblijfselen groter. Vooral nu er minder ooggetuigen zijn om de verhalen te vertellen, worden deze stille getuigen alleen maar waardevoller en er liggen nog veel meer getuigen in de grond te wachten op ontdekking. De auteurs hopen dan ook dat “Archeologie van de Tweede Oorlog in Overijssel” aanzet tot verder onderzoek. In ieder geval zal dit boeiende boek de lezers inspireren tot het bezoeken en waarderen van deze historische bezienswaardigheden. Dat doel hebben de auteurs beslist al bereikt.

Beoordeling: X X X X X  Uitstekend