-Verstoorde vrede – A.Doedens en L.Mulder

Verstoorde vredeVerstoorde Vrede
Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog in beeld

Auteur: Anne Doedens en Liek Mulder
Boekvorm: paperback, rijk geïllustreerd met zwart-wit foto’s
Pagina’s: 176
Uitgever: Walburg Pers
Uitgebracht: november 2014
ISBN: 978.90.5730.299.2

 

Bespreking:Het is juli 1914 en de Eerste Wereldoorlog staat op punt van uitbreken. Diverse landen, waaronder België, Engeland, Frankrijk en Duitsland zullen het strijdperk betreden. Nederland doet niet mee aan de gevechtshandelingen, ze kiest ervoor om neutraal te blijven en laat met enige regelmaat neutraliteitsverklaringen uitvaardigen. Maar wat het in die jaren wel zo vredig in ons land? In kader van het herdenkingsjaar -100 jaar gelden brak de Eerste Wereldoorlog uit – brengt Walburg Pers het boek “Verstoorde Vrede” uit. Een heruitgave overigens van 10 jaar geleden, toen de belangstelling voor de Grote Oorlog in Nederland nog gering was ten opzichte van de Tweede Wereldoorlog.

“Verstoorde Vrede” is een boek, waarin de historici Anne Doedens en Liek Mulder Nederland tijdens de oorlogsjaren ’14-’18 vooral op een visuele manier tot leven brengen. Aan de hand van talrijke bekende en onbekende zwart-wit foto’s, pamfletten, tekeningen en spotprenten van bekende tekenaars in die tijd wordt getracht om de stemming die er heerste, over te brengen op de lezer en dan komt men al ras tot de ontdekking dat het in die periode in Nederland alles behalve vredig was. Dat is waar het om gaat in dit boek, om het zichtbaar maken van het spanningsveld, waaronder Nederland gebukt ging om de voorgenomen vrede te kunnen handhaven. Er waren hier weliswaar geen slagvelden en het leger nam officieel ook geen deel aan de strijd elders, maar er waren genoeg dreigingen, die deze vrede konden verstoren. Het leger kreeg daardoor andere minstens zo belangrijke taken toebedeeld. De landsgrenzen waren bijvoorbeeld geen vanzelfsprekende afbakeningen. Ze werden regelmatig overgestoken door smokkelaars en het bewaken van die grenzen behoorde tot de belangrijkste taak van het leger. Maar Nederland ondervond ook dreigingen door de oorlog, die op zee werd gevoerd. De Noordzee was een groot mijnenveld geworden en ook patrouilleerden dikwijls Duitse onderzeeboten voor de Hollandse kust. Menig Nederlands schip werd opgeblazen door een mijn of door een torpedo. De krijgsmacht werd daarom belast met het vernietigen van de zeemijnen. Maar het leger werd ook ingezet voor de bewaking van duizenden krijgsgevangenen en vluchtelingen, onder wie veel Belgen. Zij werden geïnterneerd in diverse kampen.

Gevaar kwam ook uit de lucht. De luchtoorlog stond ten tijde van de Eerste Wereldoorlog nog in de kinderschoenen, toch werd het Nederlandse luchtruim regelmatig geschonden. Bovendien vonden er ook zogeheten vergissingbombardementen plaats, waarbij vooral Zeeland werd getroffen. Naast al deze dreigingen, kampte de gehele bevolking ondertussen ook met voedselschaarste, wat steeds vaker leidde tot oproer onder mensen, zoals in juni 1917, die de bijnaam kreeg “de aardappeloproer”. Ondanks die enorme onrust lukte het Nederland weliswaar om niet in het strijdgewoel meegetrokken te worden, maar “Verstoorde Vrede” laat zien dat het voortdurend spitsroeden lopen was om die neutraliteit te behouden.

In “Verstoorde Vrede” is de tekst is beperkt gehouden om de afbeeldingen meer tot hun recht te laten komen. Zij vertellen het verhaal. De gebeurtenissen die zij weergeven, roepen emoties op die nimmer door een pen beschreven kunnen worden. Door deze benadering wordt de betekenis van de Eerste Wereldoorlog voor Nederland zonder meer dichterbij gehaald en dat zal zeker veel mensen aanspreken. Echter, aangezien het zwaartepunt in dit boek ligt bij het beeldmateriaal, is het jammer dat “Verstoorde Vrede”niet wat ruimer is opgezet. Dat zou een aantal foto’s beslist ten goede zijn gekomen.

 

 

Beoordeling: X X X Goed

 

 

Advertenties