-Van continentaal conflict naar Eerste Wereldoorlog -A. Kruft

Kruft, AntonVan continentaal conflict naar Eerste Wereldoorlog
Brits politiek falen vóór, tijdens en na de oorlog

Auteur: Anton Kruft
Boekvorm: paperback met zwart-wit illustraties
Pagina’s: 308
Uitgever: Aspekt
Uitgebracht: november 2013
ISBN: 978.94.6153.352.4

 

 

Bespreking: “De 20ste eeuw zal nooit helemaal goed begrepen worden zonder goed begrip van de Eerste Wereldoorlog,”stelt drs. Anton Kruft, voorzitter van Stichting Studiecentrum Eerste Wereldoorlog vast in zijn nieuwste boek “Van continentaal conflict naar de Eerste Wereldoorlog”. Brits politiek falen vóór, tijdens en na de oorlog.” (uitgeverij Aspekt). Maar dan moeten de feiten over die oorlog wel juist beschreven zijn en daar mankeert het nog wel eens aan, vond Kruft. Zijn boek laat zien waar de geschiedschrijving precies de fout is ingegaan. Voor vele decennia, eigenlijk bijna een eeuw lang werd van de veronderstelling uitgegaan dat de schuld voor het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog neergelegd moest worden bij de Duitsers. Een aantijging, die destijds door de geallieerden in het leven was geroepen. Echter, na een intensieve bestudering van uiteenlopende bronnen is Kruft tot de conclusie gekomen dat die schuldvraag flink bijgesteld diende te worden. Niet alleen Duitsland trof schuld, ook Engeland was voor een aanzienlijk deel debet aan het uitbreken van de Grote Oorlog. Wat in wezen beperkt had kunnen blijven tot een Europees conflict, groeide door inmenging van Engeland uit tot een oorlog van wereldse omvang en die aan miljoenen mensen het leven kostte.

In “Van continentaal conflict naar de Eerste Wereldoorlog”gaat de auteur dieper in op de achterliggende oorzaken en aanleidingen, die Engeland dreef tot het voeren van een oorlog. Eén reden was de economische achteruitgang. Kruft heeft behalve geschiedenis, ook een bedrijfseconomische achtergrond en daarom trok dit facet direct zijn belangstelling. In dit zeer overzichtelijk boek, verrijkt met een aantal duidelijke bijlagen voert de auteur aan op welke manieren de Engelsen eveneens schuldig waren aan de Grote Oorlog. Engeland bleek Duitsland als gevaarlijke concurrent te zien, wanneer het ging om de handel. De industrialisatie had van Engeland zijn tol geëist en dat betekende dat Duitsland zijn kans schoon zag om zijn afzetmarkt in het Britse koninkrijk te vergroten.

Anton Kruft plaatst de ontwikkelingen van Engeland als handelsnatie in een breed perspectief. Hij blikt daarvoor zelfs terug naar de 17de eeuw, toen het Verenigde Koninkrijk begon aan zijn opmars als economische sterke staat, want van oorsprong was de handelspositie van Engeland nauwelijks van enige betekenis. Maar het land wist die achterstand snel in te lopen en men ging ook over tot gebiedsexpansie. Doch daarna belandde Engeland op het punt van stilstand. Het intact houden van het enorme rijk was voor de Engelsen belangrijker dan meegaan met de economische vooruitgang als gevolg van de industriële revolutie. Duitsland vormde daarom een gevaar voor Engeland, omdat dit land wel economische groei wist te bewerkstelligen. Uit angst voor de Duitse overheersing zocht Engeland toenadering tot Frankrijk en Rusland. Terwijl Engeland kampte met economische problemen, waren ook op gebied van de binnenlandse politiek de problemen niet van de lucht. Over deelname aan een eventuele oorlog heerste verdeeldheid en er was een conflict gaande over Ierland.

Om zijn betoog kracht bij te zetten, voert Kruft de lezer stap voor stap langs de gebeurtenissen, die elkaar in rap tempo opvolgden na de moordaanslag op aartshertog Franz Ferdinand. Voortdurend houdt hij daarbij de houding van Engeland tegen het licht. Duitsland had de indruk dat Engeland neutraal zou blijven, daar had het ook alle schijn van. Maar het tegendeel gebeurde, Engeland verkoos de oorlog als oplossing voor zijn eigen problemen en Amerika werd daarbij een belangrijke bondgenoot. Na de oorlog droeg Amerika er zorg voor dat Duitsland gezien werd als de aanstichter van de Grote Oorlog, omdat het land graag zijn leningen aan Engeland en Frankrijk zag terugkomen. Voor beide landen, die door de oorlog zonder geld zaten, was het de enige logische weg om Duitsland als dader aan te wijzen, want door deze manoeuvre werd Duitsland gedwongen tot herstelbetalingen. Maar de Vrede van Versailles had geen definitief einde gemaakt aan de Grote Oorlog, ze had de haat en de wraakgevoelens juist aangewakkerd. Het werd een tijdbom, die in 1938 op barsten stond. “Men kan ook wel spreken van een Dertigjarige Oorlog van 1914 tot 1945 met een wapenstilstand van twintig jaar,”schrijft Kruft. Daarom trekt de auteur de lijn van de economische en politieke ontwikkelingen van Engeland aan het einde van zijn boek door naar 1933, het voorportaal van de Tweede Wereldoorlog. “Van continentaal conflict naar de Eerste Wereldoorlog” is hiermee een zeer gedegen studie voor iedereen, die op zoek is naar het oprechte beeld over het ontstaan van de Eerste Wereldoorlog.

Beoordeling: X X X X X  Uitstekend