-De verlaten monarch – P. Pierik en H. Pors

Wilhelm IIDe verlaten monarch

Auteurs: Perry Pierik & Henk Pors
Boekvorm: paperback
Pagina’s: 232
Uitgever: Aspekt
Uitgebracht: oktober 2012
ISBN: 978.94.6153.205.3

 

 


Bespreking:
Op 10 november 1918 stond keizer Wilhelm II aan de Nederlandse grens. Hij zocht toevlucht tot ons land, zonder dat koningin Wilhelmina hiervan op de hoogte was. Het was een beslissing van het toenmalige kabinet, volgens de historici Perry Pierik en Henk Pors, jarenlang lid van de Tweede Kamer, in hun boek “De verlaten monarch”. Dit boek was al eerder verschenen in 1999. Maar is nu in herdruk verschenen, omdat enerzijds er weervraag kwam naar dit boek en anderzijds, omdat de Eerste Wereldoorlog weer meer in de belangstelling is komen te staan.

Het boek handelt voornamelijk over de laatste jaren van de keizer, die hij doorbracht in Nederland in de niet-aflatende hoop eens toch weer terug te kunnen keren naar Duitsland. Na zijn aankomst in Nederland was Wilhelm II eerst te gast bij graaf Bentick in Amerongen. Later kocht hij een huis in Doorn en begon daar zijn eigen hofhouding. Vooral de tuin kreeg zijn meeste aandacht. Wilhelm II zou later de geschiedenis in gaan als de boomzagende keizer.

In “De verlaten monarch” schetsen beide auteurs een beeld van de keizer, zowel privé als politiek. Zo blijkt Wilhelm II een toegewijd echtgenoot, een belezen en bereisd man, die een keizer van iedereen wilde zijn. Aanvankelijk hield hij zich daarom ook wat afzijdig met uitspraken aangaande het antisemitisme. Totdat het hem duidelijk werd dat naarmate Adolf Hitler steviger in het zadel kwamen te zitten, het keizerrijk steeds meer voorgoed tot het verleden zou gaan behoren. Vanaf die tijd werd hij openlijker in zijn antisemitische gevoelens. Maar voor wat betreft de Nazipolitiek hinkte hij toch op twee gedachten. In het begin hoopte hij tegen beter weten in dat contacten met de Nazitop zouden kunnen leiden tot terugkeer naar Duitsland. Die contacten werden overigens in het bijzonder onderhouden door zijn vrouw en zijn oudste zoon, kroonprins Wilhelm. Zelf bleef hij de Bond van Frontsoldaten- Stahlhelm- steunen. Zijn kleinzoon Louis Ferdinand daarentegen werd benaderd door het Duitse verzet om mee te werken tegen het Naziregime.

Voor zover bekend kwam koningin Wilhelmina nooit op bezoek bij keizer Wilhelm in Doorn. Waarschijnlijk, omdat politiek een te gevoelige kwestie bleef. Nederland was immers neutraal geweest tijdens de Eerste Wereldoorlog. Wel heeft Wilhelmina er voor gezorgd dat keizerin Auguste Victoria ook in Nederland kon verblijven. Maar voor de eega van de voormalige keizer werd het een moeilijk verblijf. Behalve dat haar gezondheid had geleden onder de val van het keizerrijk, bleef de angst haar beheersen voortdurend door de angst haar dat revolutionairen alsnog een aanslag op de keizerlijke familie zou plegen.

“De verlaten monarch” geeft een interessante en overzichtelijke beschrijving van de politieke sfeer ten tijde van de Eerste Wereldoorlog en ook komen twee andere geliefde thema’s van historicus Pierik aan de orde, te weten de geopolitiek en de Duitse generaal en politicus Erich Ludendorff. De conclusie, die beide auteurs trekken, is dat de keizer een gevoelsmens was, die geïnteresseerd was in de nieuwe ontwikkelingen, waarvoor zijn vaderland stond op gebied van sociale veranderingen en politiek. Doch tegelijk bekroop hem ook angst voor de vernieuwingen, omdat hij aanvoelde dat die hem uiteindelijk de troon zou kosten. De oude glans uit de hoogtijdagen van de monarchie wist hij nog wel krampachtig vast te houden binnenin zijn eigen omgeving, die van Huis Doorn. Ondanks dat voor het tot stand komen van het boek gebruik is gemaakt van diverse onderzoeken, hebben de auteurs van de “De verlaten monarch” een populaire schrijfstijl gehanteerd, waardoor het boek verre van saai is geworden.
Beoordeling: X X X  Goed