– Soldaat in Uruzgan -Niels Roelen

oSoldaatInUruzgan-DEF-FOLDER-zGBkreet.inddSoldaat in Uruzgan

Auteur: Niels Roelen
Boekvorm: paperback
Pagina’s: 272
Uitgever: Carrera
Uitgebracht: 2009
ISBN: 978.90.488.0231.9

 

 

Bespreking:Soms moet je afstand nemen van je persoonlijke ervaringen om emoties niet de overhand te laten krijgen, waardoor de waarheid geweld aan gedaan wordt. Om een objectiever beeld te kunnen neerzetten, kiest de auteur meestal voor een fictief personage, die de hoofdpersoon wordt in zijn verhaal. Voor die aanpak koos ook Niels Roelen, toen hij zijn boek “Soldaat in Uruzgan” schreef dat in 2009 verscheen bij uitgeverij Carrera en het resultaat is indrukwekkend geworden. De titel mag dan kort en nuchter zijn, evenals de schrijfstijl overigens, het boek weet de lezer wel degelijk te raken door het oprechte beeld wat de auteur geeft van de militairen tijdens hun missie. Wie verwacht dat dit boek een prachtig heldhaftig beeld geeft van onze mannen en vrouwen, die in Afghanistan alleen maar goede werken verrichten, zal teleurgesteld zijn. Het boek bevat geen geromantiseerde heldenverhalen. Maar voor wie een betere indruk wil krijgen over wat de militair werkelijk bezighoudt tijdens zijn/ haar uitzending, is dit boek beslist een aanrader.

Niels Roelen is majoor in het Nederlandse leger en hij is ook uitgezonden naar Uruzgan. Doch in zijn boek is de hoofdrol weggelegd voor kapitein Vik de Wildt, zij het gebaseerd op zijn persoonlijke ervaringen. Na aankomst in Kamp Holland wordt Vik plaatsvervangend compagniescommandant en gaandeweg wordt de lezer door de ogen van Vik getuige van waar een militair voor komt te staan zowel in het kamp als wanneer hij op patrouille is, want er is meer nodig dan alleen maar in uniform lopen en kunnen schieten. Voor sommige situaties is er geen passend handboek beschikbaar, die zijn uniek, zoals in het geval van kamp Poentjak. Net buiten dit kamp raken ze Iedere keer tijdens patrouilles in gevecht en dat leidt op den duur tot heftige emoties. Dan wordt het aftasten voor de compagniecommandant hoe de manschappen zullen omgaan met deze specifieke omstandigheid. Het lijkt Vik op dat moment het beste om de mannen eerst te laten afreageren alvorens hij bepaalt wat zijn daadwerkelijke reactie zal zijn. Maar dergelijke situaties zijn niet de enigen, die om inzicht vragen. De lezer is ook getuige van de afwegingen die Vik – en in wezen elke militair- maakt over wat hij wel of niet moet vertellen aan het thuisfront, zodra er contact is gelegd. Ergens wil hij zijn verhaal over de heftige gebeurtenissen van die bewuste dag wel kwijt, maar hij wil ook geen onnodige onrust veroorzaken. Hij is immers ook mens en maakt zich al zorgen over wat het thuisfront mee krijgt aan informatie over de slachtoffers, die soms tijdens de patrouilles vallen. Dat risico is onvermijdelijk, vooral in een land, waar de vijand niet herkenbaar is en bermbommen aan de orde van de dag zijn.

De auteur weet de lezer goed te betrekken in zijn verhaal, ondanks dat hij net als zijn alter ego Vik dwars is van sensatie. Bijna als een buitenstaander, die slechts getuige is van de gebeurtenissen, weet Roelen nuchtere beschrijvingen te geven van de gevolgen van hevige beschietingen, maar misschien juist wel door het achterwege laten van overmatige hysterie en sensatiezucht, komt het dieper bij de lezer binnen. De spanning, die de militairen doormaken tijdens de aanvallen, wanneer de kogels rakelings langs de mannen heen fluiten, is ook voor de lezer voelbaar. Bij de hoofdpersoon Vik blijkt het ontbreken van een gevoel voor sensatie uit zijn ontmoetingen met journalisten, onder wie de bekende schrijver Arnon Grunberg. Hij is weinig onder de indruk van de bezoekers, die niet precies weten waar het allemaal om gaat, maar bij Grunberg is dat anders. Hij was al vaker in Afghanistan geweest. In zijn voorwoord dat hij schreef voor “Soldaat in Uruzgan” verklaarde Grunberg dat dit één van de eerlijkste boeken over de oorlog in Afghanistan is en dat kan alleen maar beaamd worden. Dat Roelen een eerlijk verhaal wil vertellen, mag blijken uit het feit dat hij niet ontkent dat de manschappen een gevecht niet willen ontlopen. De meest pijnlijke vraag en tevens de meeste gestelde vraag voor een veteraan is: “Heb je iemand doodgeschoten?” Ook Vik ontkomt niet aan die vraag. Roelen laat die vraag aan het begin van het boek gesteld worden, maar uiteindelijk zal die vraag aan het eind bevestigend beantwoord moeten worden. Ze zijn toch op de eerste plaats militair en ze willen dan ook het werk doen, waarvoor ze zijn opgeleid. Dan kunnen zich situaties voordoen, waarbij er geen sprake meer is van een keuze hebben, dan is schieten onvermijdelijk.

De vraag, die zich opdringt tijdens het lezen van dit boek is of je manschappen überhaupt kunt voorbereiden op oorlogen als in Uruzgan. Dit vraagstuk is voor Vik ook eigenlijk de aanleiding voor deelname aan deze missie, omdat hij wil weten of hij geschikt is om militair te zijn. De vervolgvraag, die zijn gedachten bezighoudt is hoe hij thuis zal komen van de missie, want hij voorvoelt dat deze missie ook hem voorgoed zal veranderen. Voor niet-ingewijden lijkt dat een sombere vooruitblik. Maar  als men leest hoe wantrouwend de militairen zijn geworden na een vuurgevecht dat ze zelfs op hun hoede zijn voor vrolijke kinderen, die hen komen begroeten zonder kwaad in zin te hebben, wordt het ook voor een buitenstaander duidelijk dat de missies niet zelden voorbij gaan zonder hun sporen na te laten op de betrokkenen. Desondanks blijven al deze mannen en vrouwen net als Vik alias Niels Roelen gewoon hun werk doen, omdat de politiek hen dat opdraagt en omdat ze soldaat zijn. Een aantal van hen zijn “soldaat in Uruzgan”.

 

Beoordeling: X X X X X  Uitstekend